Vier nieuwe kaarten Atlas Leefomgeving geven beeld van luchtkwaliteit in 2016

Atlas Leefomgeving
31-MEI-2018 - Het is al dagen heerlijk zomerweer. Eindelijk naar buiten, de frisse lucht in. Maar hoe fris is die lucht? Luchtvervuiling is een onzichtbaar probleem. De vervuilende stoffen zijn zo klein dat je ze niet ziet. Gelukkig biedt de Atlas Leefomgeving uitkomst. De Atlas is aangevuld met vier kaarten die de jaargemiddelde concentratie van fijnstof, roet en stikstof voor het jaar 2016 weergeven.
Deel deze pagina

Vorige week bepaalde het Hof Den Haag dat de Nederlandse Staat geen extra maatregelen hoeft te nemen om aan de Europese normen voor fijnstof te voldoen. Terecht of niet, luchtkwaliteit en de invloed op de gezondheid op mensen is een hot topic. Want in de lucht aanwezige stoffen als roet, fijnstof en stikstofdioxide beïnvloeden de gezondheid van mensen. Zo kan langdurige blootstelling aan roet, fijnstof en stikstofdioxide leiden tot gezondheidseffecten zoals een verminderde longfunctie en verergering van luchtwegklachten.

Een hoop rekenwerk

In de Atlas Leefomgeving is een reeks kaarten opgenomen die de jaarlijks gemiddelde luchtkwaliteit over de afgelopen vier jaar weergeeft. Deze kaarten maken de luchtkwaliteit zichtbaar. Onlangs is de Atlas geactualiseerd met vier kaarten die de jaargemiddelde concentratie van fijnstof (PM2,5 en PM10), stikstofdioxide (NO2) en roet (EC) over 2016 weergeven. Het duurt soms wel een jaar voordat de nieuwste kaarten beschikbaar zijn. Achter de totstandkoming van zo’n kaart gaat namelijk nogal wat reken- en valideerwerk schuil. Allereerst moet er een rekenmodel komen met allerlei verkeersgegevens en kenmerken van straten. Daarnaast is er een reeks meetlocaties nodig waar de concentraties van de verschillende stoffen actueel worden gemeten. De uitkomsten van het rekenmodel worden vervolgens gecontroleerd met de resultaten op de meetlocaties (validatie). Zo ontstaat een landsdekkende kaart. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakt de kaarten in het kader van de Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). Het NSL moet rapporteren aan de EU-luchtkwaliteitsrichtlijn.

2016 versus 2015

De nieuwe kaarten bieden een mooie kans om de jaargemiddelden van fijnstof, roet en stikstofdioxide uit 2016 met die uit 2015 te vergelijken. Voor de gemiddelde fijnstofdioxide betekent dit goed nieuws. Fijnstof heeft als voornaamste bron wegverkeer en landbouw, maar ook zout afkomstig van de zee heeft een groot aandeel in de fijnstofconcentratie. De gemiddelde fijnstofconcentratie in 2016 in Nederland is voor zowel de kleinste deeltjes (2,5 micrometer) als de iets grotere deeltjes (10 micrometer) in 2016 iets afgenomen ten opzichte van gemiddelde fijnstofconcentratie in 2015. Voor PM10 is de concentratie gemiddeld 0,9 microgram per kubieke meter lager en voor PM2,5 gemiddeld 0,5 microgram per kubieke meter. De concentraties PM2,5 zijn rondom Den Bosch en Eindhoven vooral gedaald. Ook voor PM10 zijn de concentraties met name in het Zuidoosten van Nederland gedaald. Rondom de havens van IJmuiden en op de Maasvlakte is een kleine toename te zien in fijnstofconcentratie.

Hoe zit het met roet- en stikstofdioxide?

Voor roet en stikstofdioxide is de gemiddelde concentratie iets hoger geworden ten opzichte van 2015. Voor roet (EC) zijn (weg)verkeer en bronnen uit het buitenland de belangrijkste bron voor de gemiddelde concentraties in Nederland. Het rekenwerk voor roet ligt wat anders dan voor fijnstof en stikstofdioxide. Dit komt doordat er pas sinds 2015 over een groot gebied in Nederland actuele metingen worden gedaan. De waarden zijn dus vooralsnog als indicatie bedoeld. Als je de jaargemiddelde roetconcentratie uit 2016 vergelijkt met de jaargemiddelde roetconcentratie uit 2015, zie je dat de roetconcentratie hoger is geworden in de gehele Randstad, zowel in het buitengebied als in de steden. Opvallend is een grote toename in roetconcentraties op de Maasvlakte bij Rotterdam. Als oorzaak voor de toename worden meteorologische omstandigheden van 2016 genoemd. De toename bij de Maasvlakte hangt samen met de fijnstofcijfers.

Berekende gemiddelde roetconcentratie 2016

Berekende gemiddelde roetconcentratie 2015

Wegverkeer is de belangrijkste bron van stikstofdioxide (NO2)-uitstoot. In de omgeving van Rotterdam en Den Haag levert de internationale scheepvaart ook een grote bijdrage. De gemiddelde stikstofdioxideconcentraties voor 2016 zijn iets hoger dan voor 2015 (0,5 microgram per kubieke meter). Als oorzaak worden ook hier andere meteorologische omstandigheden gegeven. Vooral in Noord-Nederland is de toename te zien.

Hoe is de luchtkwaliteit in uw straat?

De luchtkwaliteit is van veel dingen afhankelijk. Zo kan het weer van invloed zijn, maar ook de verkeersdrukte en het soort auto’s. De hierboven beschreven kaarten geven de gemiddelde concentraties van stikstofdioxide, fijnstof en roet aan voor een bepaald jaar. De Atlas Leefomgeving biedt ook een aantal actuele uurlijkse concentratiekaarten, waaronder de samengestelde kaart van de Luchtkwaliteitsindex (LKI), de Actuele fijnstof concentratie (pm10) en de Actuele stikstofconcentratie. Benieuwd naar de luchtkwaliteit in uw eigen buurt? Neem een kijkje op de Atlas Leefomgeving! En vergeet niet dat u ook mee kunt helpen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Hoe? Heel simpel: kies schoon vervoer of pak vaker de fiets.    

Verder lezen?

Achtergrondinformatie kunt u lezen in het rapport Grootschalige concentratie- en depositiekaarten Nederland van G.J.M. Velders et al., Rapportage 2017, RIVM Rapport 2017-0117. Lees ook ons nieuwsbericht van vorig jaar over de opvallende verschillen in luchtkwaliteit tussen 2015 en 2014.

Tekst: Channah Betgen en Jeannine Brand
Kaarten: Atlas Leefomgeving
Leadfoto: Pixabay

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen