Stabiel warm herfstweer zorgt voor zeer late bladverkleuring en bladval

De Natuurkalender, GLOBE Nederland, Wageningen University
25-NOV-2019 - In het perspectief van driehonderd jaar temperatuurmetingen kijken we terug op een warme herfst. De eerste zeer lichte nachtvorst in De Bilt deed zich pas in de laatste dag van oktober voor. Door het stabiele herfstweer zit er nu, eind november, nog steeds veel blad aan de bomen. Op basis van gegevens uit De Natuurkalender en GrowApp kwalificeren we de herfst van 2019 als zeer laat.
Deel deze pagina

Na de zeer warme zomer deed de herfst het relatief kalm aan. Er waren deze herfst geen extreem koude of warme maanden. De combinatie met het uitblijven van een vroege nachtvorst en herfststormen heeft ervoor gezorgd dat de blaadjes laat verkleurden en lang aan de bomen bleven/blijven hangen. Veel boomsoorten, zoals witte paardenkastanjes en linden, zijn inmiddels wel kaal. Veel berken, elzen, walnoten, acacia’s en hazelaars verliezen rond deze tijd pas hun bladeren. De meeste beuken en eiken hebben nog volop blad. In de onderstaande tabel zie je dat de herfst daarmee laat tot zeer laat is. De referentie is gebaseerd op fenologische waarnemingen in de eerste helft van de vorige eeuw. Deze waarnemingen hebben we in het kader van De Natuurkalender geanalyseerd.

Soort en fase herfstontwikkeling

Duiding in de laatste tien dagen van november

Aalbes al het blad gevallen

Kwam vroeger niet zo laat in het jaar voor

Acacia al het blad gevallen

Zeer laat

Berk al het blad in herfstkleur

Kwam vroeger niet zo laat in het jaar voor

Berk al het blad gevallen

Zeer laat

Beuk al het blad in herfstkleur

Zeer laat

Beuk al het blad gevallen

Laat

Els al het blad gevallen

Zeer laat

Hazelaar al het blad gevallen

Zeer laat

Walnoot al het blad gevallen

Zeer laat

Zomereik al het blad in herfstkleur

Kwam vroeger niet zo laat in het jaar voor

Zomereik al het blad gevallen

Laat

Hazelaar nog vol met groen blad op 24 november 2019

Jarenlang gekleurde blaadjes tellen

Van een aantal bomen op de campus van Wageningen University tel ik regelmatig het percentage verkleurde bladeren dat aan de boom hangt. Dit doe ik door op 10 willekeurige plaatsen in de boom (4 onderin, 3 middenin en 3 bovenin) van 10 bij elkaar gelegen blaadjes het aantal gekleurde bladeren te tellen. Door ze simpel op te tellen, heb je een schatting van het percentage. Door ook iedere keer een foto te maken, krijg je een nog beter beeld van het verloop van de herfst. Het resultaat zijn de onderstaande grafieken.

In onderstaande figuur van een berk is mooi te zien dat de bladverkleuring dit jaar laat op gang kwam. Het moment van 50 procent bladverkleuring deed zich dit jaar bijna een maand later voor dan in 2015, het vroegste jaar uit de reeks. September en oktober waren in 2015 koud in vergelijking met de jaren erna.

Verloop van het percentage bladverkleuring van de berk achter het Lumengebouw van Wageningen University in de jaren 2015 tot en met 2019

Berk achter Lumengebouw Wageningen University op 17 november 2016, 24 november 2017, 21 november 2018 en 22 november 2019

Herfstverkleuring met de GrowApp in beeld gebracht

De GrowApp-foto’s en timelapse-video’s die inmiddels in heel Nederland en Europa gemaakt worden, brengen de late herfst mooi in beeld. Hieronder een impressie.

Bennekomse berk op 17 november 2017, 19 november 2018 en 17 november 2019

Bekijk de timelapse-video op GrowApp.today

Sierkers in Bennekom op 15 november 2017, 19 november 2018 en 17 november 2019

 Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today

Sierkers in Ede op 14 november 2017, 19 november 2018 en 17 november 2019

Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today

Diverse plantensoorten in (omgeving van) achtertuin in Ede op 18 november 2016, 17 november 2017, 17 november 2018 en 17 november 2019

Zomereiken in Wageningen op 16 november 2016, 17 november 2017, 19 november 2018 en 17 november 2019

Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today

Diverse boomsoorten op 17 november 2018 en 16 november 2019 aan de Rotterdamseweg in Vlaardingen

Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today

Populier Johan Huizingalaan Amsterdam op 20 november 2018 en 21 november 2019

Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today

Verloop van de herfst in 2019 bij een beuk op de Veluwe

Bekijk de hele timelapse-video op GrowApp.today  

Onderstaande afbeeldingen geven alle locaties weer waar in Nederland en Europa het afgelopen jaar timelapse-video's gemaakt zijn met de GrowApp in het kader van het GLOBE-programma.

GrowApp-locaties in Nederland in het afgelopen jaar. Het cijfer in de bolletjes geeft aan hoeveel locaties er in die regio gemaakt zijn

Locaties waar het afgelopen jaar in Europa timelapse-video's zijn gemaakt. Het cijfer in de bolletjes geeft aan hoeveel locaties er in die regio gemaakt zijn

Doe mee met De Natuurkalender en GrowApp

Het is belangrijk en spannend om te zien wat de opeenvolgende weersextremen voor gevolgen hebben voor de natuur. Door mee te doen met De Natuurkalender en/of de GrowApp help je ons bij het onderzoek naar het effect van veranderingen in weer en klimaat op de natuur. Hieronder diverse links naar meer informatie.

Tekst: Arnold van Vliet en Wichertje Bron, GLOBE NederlandDe NatuurkalenderWageningen University
Foto’s: Arnold van Vliet; GrowApp.today

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen