Natuurjournaal 3 januari 2026

De platte tonderzwam is een parasitaire houtzwam die flinke plakkaten kan vormen op verzwakt loofhout. De meerjarige zwammen groeien doordat er elk jaar een nieuwe buisjeslaag aangroeit. De groeirand is vaak wit. Soms is de bovenkant van de paddenstoel opvallend met roodbruine sporen bestoven. De platte tonderzwam kan sterk lijken op de eveneens algemeen voorkomende dikrandtonderzwam. Enige zekerheid krijg je door de afmetingen van de sporen te vergelijken, die van de platte tonderzwam zijn kleiner. Regelmatig zijn er echter ook ‘sporen’ op de onderkant van de buisjeslaag te vinden, in de vorm van tepelgallen, waarmee je meteen zeker weet dat je met een platte tonderzwam te maken hebt zonder je loepje erbij te pakken.

Veel organismen hebben het op paddenstoelen voorzien, zo ook de insecten die bekend staan onder de noemer breedvoetvliegen. Zij hebben een nauwe relatie met paddenstoelen, ze brengen er hun larvenstadium in door. Er zijn meer dan dertig soorten breedvoetvliegen in Nederland. De tonderzwambreedvoetvlieg vliegt in de herfst uitsluitend op de platte tonderzwam, haar waardzwam, om eitjes te leggen. De uitgekomen larven boren zich in de houtzwam, die uitstulpingen vormt. Je kan sporen hiervan veel later nog aan de vruchtlichamen blijven zien. In de gallen eten de larven van het weefsel en groeien ze, tot ze zich naar buiten werken, op de bodem laten vallen en daar verpoppen. Een gaatje in zo’n gal is de stille getuige van een gevallene.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Willem van Kruijsbergen, Saxifraga