Natuurjournaal 16 juli 2026

Zien vlinders van het groot avondrood zelf wel hoe mooi gekleurd zij en hun soortgenoten zijn? Deze nachtvlinder vliegt immers alleen ’s nachts en voor ons is dan alles in grijstinten gehuld. Maar dat is voor groot avondrood wel anders. Die staat zelfs te boek als de eerste diersoort waarbij kleurenzicht in het donker werd aangetoond. De facetogen van de vlinders hebben extra grote lenzen, wat de afstand die het invallende licht naar de lichtreceptoren aflegt, verkort. Ze zijn met name gevoelig voor ultraviolet, geel en blauw. De vlinders zien hun voedselplanten – en elkaar – ’s nachts even goed in kleur als dagvlinders dat overdag doen. Zoek deze vlinders op ’s nachts geurende bloemen met lange kroonbuis, zoals teunisbloem, tabak en kamperfoelie.

Het zijn niet de vlinders die de groep pijlstaarten (Sphingidae) hun naam geven, maar de rupsen. Die hebben een uitsteeksel, als een soort staartje, op hun achterlijf. Er zitten wat prachtig gekleurde vlinders tussen de pijlstaarten wereldwijd – en ook in Nederland, zoals het groot avondrood. Andere soorten, zoals de dennenpijlstaart, zijn in volwassen vorm wat bedeesder gekleurd. De rupsen zijn vaak wel indrukwekkend groot en opvallend, zoals te zien is aan de rupsen van de dennenpijlstaart. Die rupsen hebben van verschillende soorten naaldbomen gegeten, zijn verpopt en de vlinders vliegen nog tot begin september in één generatie. Ook zij houden van bloemen met een lange kroonbuis, met kamperfoelie als favoriet.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Nely Honig, De Vlinderstichting; Peter Gergely, Saxifraga; Youp van den Heuvel, Waarneming.nl