Natuurjournaal 16 oktober 2026

De bessenschildwants, ook wel bessenwants of bessenstinkwants, is een mooi diertje uit de familie van de schildwantsen (Pentatomidae) met een halsschild en het verharde deel van de vleugels in een paarsrode kleur en een opvallende beharing. In de winter wordt de grondkleur bruin, zodat ze niet opvallen in hun schuilplaats, bijvoorbeeld tussen het dode blad. De volwassen insecten komen zo de winter door en in de daaropvolgende lente paren ze en leggen eitjes. Bessenschildwantsen prikken met hun zuigsnuit plantendelen aan en zuigen er de sappen uit. De nimfen of jonge dieren doen dat vooral bij planten uit de rozenfamilie en composietenfamilie. Als de diertjes worden bedreigd, scheiden ze een smerig goedje af, wat de belager, bijvoorbeeld een vogel, een lesje leert.

De maagdelijke mineermot vliegt in twee generaties per jaar, zowel in mei en juni als in augustus. De eitjes worden op de onderzijde van bladeren gelegd, zodat de rupsen die eruit komen zich tussen beide bladlagen kunnen boren en al etend van het bladgroen gangen of mijnen maken, die steeds breder worden omdat de rups groeit. Deze mijnen zijn voor ons gemakkelijk te zien, een stuk makkelijker dan de microvlinders zelf! Kijk eens bij een hazelaar of haagbeuk. Maar wat is dat nu voor een bijzondere naam, maagdelijke mineermot? Bijzonder is het zeker: er komen hier helemaal geen mannelijke vlinders voor. In Nederland en België vliegen alleen vrouwtjes, die iets kunnen dat parthenogenese of ongeslachtelijke voortplanting heet. Ze hebben geen mannetjes nodig om voor nakomelingen te zorgen. 

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Tom Heijnen, Saxifraga; Karen Bosma