Nieuwe handreiking vertaalt 10 procent groenblauwe dooradering naar het Nederlandse landschap

Nederland kent een grote verscheidenheid aan cultuurlandschappen, elk met een eigen geschiedenis, structuur en identiteit. Neem het West-Nederlands veenontginningslandschap: dit landschap bestaat uit laagveen dat in de middeleeuwen is ontgonnen. Sinds die tijd zorgen molens en sloten ervoor dat het water wordt afgevoerd zodat de bewoners droge voeten houden. De vele sloten zijn nog steeds kenmerkend voor het gebied. Net als lange, smalle kavels, een dicht netwerk van sloten en een sterke relatie met waterbeheer. Daarnaast zijn er enkele houtige elementen aanwezig, zoals knotbomen. Deze werden van oudsher gebruikt om percelen van elkaar te scheiden of om hout te winnen.

Water de ruimte geven

Door meer ruimte voor water te creëren, kan water beter worden vastgehouden. Natuurvriendelijke oevers kunnen hier een bijdrage aan leveren. Bij droogte kan het gebied dan water opslaan en bij hevige regen juist water opvangen. Zo ontstaat er minder wateroverlast en minder schade door droogte. Tegelijkertijd zijn veel van deze gebieden in de loop der tijd veranderd door ontwatering, schaalvergroting en veranderingen in landgebruik.

Herstel is maatwerk

Juist die gebiedsgerichte benadering staat centraal in de handreiking. Keuzes die aansluiten bij de kenmerken en geschiedenis van een gebied. Zo kan een landschapselement dat goed past in een West-Nederlands veenontginningslandschap minder geschikt zijn voor de open structuur van een zeekleilandschap. Herstel vraagt om maatwerk en daarom is voor zeventien Nederlandse cultuurlandschappen uitgewerkt welke landschapselementen passen binnen de lokale context.

Landschapselementen zoals houtwallen, heggen, bomenrijen en natuurvriendelijke oevers dragen niet alleen bij aan de herkenbaarheid van het landschap, maar spelen ook een belangrijke rol bij actuele opgaven rond biodiversiteit, water en klimaat. Samen vormen zij een netwerk van groenblauwe dooradering dat leefgebieden verbindt, water vasthoudt en ruimte biedt aan planten en dieren.

Praktische overzichten

Om initiatiefnemers te ondersteunen bij de aanleg en versterking van deze elementen, bevat de handreiking een kaartenset waarin de landelijke ambitie van 10 procent groenblauwe dooradering is vertaald naar zeventien Nederlandse cultuurlandschappen. Per landschapstype wordt inzichtelijk gemaakt welke landschapselementen passend zijn, waar deze het best kunnen worden toegepast en in welke verhouding. Daarnaast biedt de handreiking praktische overzichten van geschikte houtige, blauwe en kruidenrijke elementen.

De kaartenset is nadrukkelijk geen voorschrift, maar een hulpmiddel om gebiedsgerichte keuzes te maken. Daarmee ondersteunt de handreiking overheden, agrariërs, collectieven, terreinbeheerders en andere betrokken partijen bij het versterken van biodiversiteit, terwijl de karakteristieke eigenschappen van het landschap behouden blijven.

Aanvalsplan Landschap

De handreiking is ontwikkeld binnen het Aanvalsplan Landschap. Binnen deze samenwerking zetten terreinbeherende organisaties, agrarische partijen, overheden, waterschappen, bedrijven en kennisinstellingen zich in voor het herstel en de versterking van landschapselementen in Nederland. Door kennis te bundelen en praktische hulpmiddelen beschikbaar te maken, ondersteunen zij de aanleg van een toekomstbestendig en biodivers landschap.

Benieuwd welke landschapselementen passen bij uw landschap?

Bekijk de handreiking in de Toolbox Landschapselementen onder ‘Inrichting van het landschap’ en ontdek hoe deze kennisbron kan helpen bij de inrichting van een toekomstbestendig landschap.

Meer informatie

• Bekijk de volledige handreiking (pdf: 15,4 MB).

Tekst en beeld: Deltaplan Biodiversiteitsherstel