Natuurjournaal 28 december 2025

De grond ligt niet alleen vol bruin blad, maar ook pluis, zeker in de buurt van sloten en plassen. Het is het zaadpluis van grote lisdodde, in de volksmond beter bekend als ‘sigaar’. De bruine bloeiaren van de planten vallen uit elkaar en de zaden worden met behulp van veel pluis door de wind verspreid. Het deel met het pluis is de vrouwelijke bloeiwijze, de ‘steel’ erboven bevat de mannelijke bloeiwijze met meeldraden. Opvallend aan grote lisdodde is de lange levensduur in combinatie met het produceren van veel zaad, meestal is dat een kenmerk van kortlevende plantensoorten. Grote lisdodde investeert daarnaast veel energie in het vegetatief vermeerderen via ondergrondse wortelstokken.

De kale kruinen van loofbomen maken deze tijd uitermate geschikt om een heel aantal vogelsoorten ongegeneerd te bespieden. Zangvogeltjes die altijd voor wat gezelligheid in al die kaligheid zorgen zijn staartmezen. Komt er een, dan weet je dat de hele familie snel volgt. Staartmezen wachten zelfs op achterblijvers, blijf maar eens staan kijken als er een zit te treuzelen. Als een constant kwebbelende wolk hoor je ze al van een afstandje aankomen, nu vaak in het gezelschap van koolmezen, staartmezen en dit jaar ook veel goudhaantjes. Het is bijna niet te doen, zoveel pluizigheid bij elkaar en leuk om te zien hoe ze net allemaal weer naar ander voedsel zoeken, of op verschillende plekjes in een boom, zodat ze elkaar niet in de weg zitten. Kijk ook eens of zich een paar witkopstaartmezen schuilhouden in de groep – en of het dan niet gewoon ‘witkoppige’ staartmezen zijn, want dat kan ook nog.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Jan van der Straaten, Saxifraga; Luc Hoogenstein, Saxifraga