Natuurjournaal 28 juni 2026

Heksenboter is, ondanks dat de naam ‘zwam’ erin voorkomt, geen echte paddenstoel, maar een slijmzwam. Dat is een bijzondere groep eencellige organismen die bacteriën eet. Omdat slijmzwammen zich, net als paddenstoelen, voortplanten met sporen, worden ze door mycologen bestudeerd. Heksenboter heeft altijd al tot de verbeelding gesproken. Niet alleen vanwege de heldergele kleur, maar ook omdat het kan bewegen, net als alle slijmzwammen. Dat bewegen is vooral bij deze soort goed te zien aan het slijmspoor dat het bij de beweging achterlaat. Op de foto is dit wit. Zit heksenboter de ene dag op een boomstam, de volgende dag hangt het ernaast. Wonderlijk! Dat moet dan ook wel het werk zijn geweest van heksen, toch? Het heeft ook enkele andere namen, zoals hondenkots, trollenkots en runbloem. Dat laatste heeft weer te maken met het feit dat het bij eekschillers vroeger veel op eikenschors (run) werd aangetroffen.

Op verse mest kan je heel veel geelbruine en harige vliegen aantreffen, dit zijn exemplaren van de gewone strontvlieg. Ze zijn niet groot, misschien tot een centimeter lang. Dat je ze veel op mest ziet, komt omdat dit hun favoriete ontmoetingsplek is om te paren en eitjes af te zetten. De larven eten vlees en dat vinden ze in de mest, in de vorm van larven van ándere insecten die ook in de shit zitten. De volwassen dieren daarentegen leven vooral van nectar en stuifmeel. Ook zij zijn geduchte jagers die van andere insecten leven. In die zin zijn het buitengewoon nuttige dieren: het helpen verteren en daarmee recyclen van mest én de bestrijding van andere insecten, ga er maar aan staan. Dus kijk even met wat meer respect naar deze ‘gewone’ strontvliegen!

Tekst: Mike Hirschler, IVN Deventer; Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Mike Hirschler