Natuurjournaal 1 juli 2026

Stippelmotten zijn een familie van micronachtvlinders. In deze familie zit het geslacht Yponomeuta, waar de kenmerkende wit met zwart gestipte motjes onder vallen. Veel stippelmotten uit dit geslacht zijn vernoemd naar (één van) hun waardplant(en), waarop de vlinders de eitjes leggen en de rupsen zich ontwikkelen. Zo is er de appelstippelmot, de meidoornstippelmot, de vogelkersstippelmot, de hemelsleutelstippelmot, de kardinaalsmutsstippelmot en de wilgenstippelmot. Verder komen in Nederland nog de waasjesstippelmot en de grootvlekstippelmot voor, die allebei ook kardinaalsmuts als waardplant hebben. Deze soorten zijn in het veld niet altijd te onderscheiden, maar De Vlinderstichting heeft een herkenningskaart (pdf: 7,8 MB) gemaakt voor de soorten waarvoor dat wel kan. Stippelmotten worden ook wel spinselmotten genoemd, want de rupsen maken samen grote spinselnesten waarmee ze een boom of struik, de waardplant, volledig kunnen inpakken en dan in korte tijd kaalvreten. Door deze nesten kunnen ze verward worden met de eikenprocessierups, maar de rupsen van spinselmotten hebben geen haren en zijn dus ongevaarlijk.

Geelblad is een andere nachtvlindersoort, maar dit is een macronachtvlinder. Ondanks de termen micro- en macronachtvlinder zegt het formaat van de nachtvlinder niets over tot welke van deze twee groepen de vlinder behoort – er zijn grote micro’s en juist kleine macro’s. De onderverdeling in deze twee groepen is bovendien niet wetenschappelijk onderbouwd, maar is over tijd gemaakt door deskundigen. Op de website van De Vlinderstichting worden de verschillen tussen micro’s en macro’s benoemd, maar, vanzelfsprekend, gelden er uitzonderingen op deze regels. Geelblad zal zich hier niet druk om maken. Dit is een vrij zeldzame soort die voorkomt op de zandgronden in Utrecht, Gelderland en Overijssel, en daarnaast lokaal in de duinen en in Limburg. De waardplanten van geelblad zijn diverse loofbomen, zoals berk, beuk, eik, esdoorn en wilg. Geelblad-vlinders komen ’s nachts op licht af en overdag kun je ze rustend in de vegetatie vinden.

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Hans Arentsen, Waarneming.nl (leadfoto: vogelkersstippelmot); Marco Wind