Nature Today

Onderzoek

Gezonde bomen gezocht voor behoud van de es

Sinds 2012 monitort het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) de vatbaarheid van essenklonen in de klonencollectie in de genenbank, proefvelden en zaadgaarden. Hieruit blijkt dat er duidelijke verschillen in vatbaarheid bestaan tussen verschillende klonen van es. De genenbankcollectie van boswachterij Roggebotzand (Staatsbosbeer) is door het CGN in 2017 voor de derde keer gemonitord op essentaksterfte; 38 procent van alle bomen is inmiddels dood. De meeste exemplaren zijn zwaar tot zeer zwaar aangetast (zie onderstaande foto van de genenbank).

De desastreuse gevolgen van de essentaksterfte in de genenbankcollectie van boswachterij Roggebotzand van Staatsbosbeer (Bron: Leo Goudzwaard)

Echter er zijn ook drie klonen die gezond zijn gebleven ondanks de zware infectiedruk. En dat is positief nieuws. Vooral als ook blijkt dat deze individuen hun tolerantie kunnen overdragen naar het nageslacht, biedt dat mogelijkheden voor selectie. In diverse Europese landen wordt nu onderzoek gedaan naar de essentaksterfte. De Nederlandse resultaten zijn vergelijkbaar met de buitenlandse bevindingen. Slechts een paar procent van de bomen wordt niet aangetast door de schimmel.

Minimaal 200 gezonde bomen

Uit alle meldingen die via Essentaksterfte.nu worden doorgegeven worden gezonde essen geïdentificeerd die tussen vele dode en aangetaste essen staan. Deze gezonde bomen zijn mogelijk resistent of tolerant tegen de essentaksterfte. Daarom is onderzoek naar de mate van resistentie onder de nog ‘gezond’ ogende exemplaren essentieel. Op korte termijn wil het CGN minimaal 200 van deze nog ‘gezond’ ogende bomen vermeerderen en bij elkaar planten in een opstand, waar in de toekomst zaad geoogst kan worden en  waar verdere selectie plaats vindt. Deze komt op landgoed Den Bosch ten zuiden van Brummen. Om het resistentieniveau vast te stellen zouden de onderzoekers in de toekomst  de vermeerderde bomen kunstmatig bloot willen stellen aan de schimmel onder gecontroleerde omstandigheden. Daar is echter nog geen financiering voor beschikbaar maar samen met verschillende partijen en aanvragen wordt getracht dit mogelijk te maken.

Vermeerdering essen Fraxinus excelsior es Essenklonen die door middel van inoculatie worden getest op resistentie tegen essentaksterfte (Bron: Paul Copini))

Pilotstudie

In Augustus 2017 voert het CGN samen met Wageningen Plant Research wel een pilotstudie uit waarin een klein aantal essenklonen worden blootgesteld aan verschillende varianten van de schimmel. Daarnaast zijn er verschillende DNA- en andere detectiemethoden beschikbaar om snel een indicatie te krijgen van het resistentieniveau. Uiteindelijk worden de beste exemplaren bij elkaar gebracht en hopelijk ontstaat hieruit een nieuwe generatie gezonde essen. Voor de toekomst van de es is het van belang om een grote ‘pool’ van weinig vatbare bomen te selecteren, zodat er een hoge genetische diversiteit wordt gewaarborgd. Zo’n brede genetische basis is essentieel voor essen om bestand te blijven tegen toekomstige ziekten en klimaatverandering

Lees verder

 

Essentaksterfte, fraxinus excelsior, bladeren en tak

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen