Ooijpolder, Nijmegen

5.000 soorten gevonden in de Gelderse Poort

Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort, Staatsbosbeheer
17-AUG-2022 - Dit jaar is het Soortenjaar Gelderse Poort, met als doel minstens 5.000 verschillende dier- en plantensoorten te vinden in de Gelderse Poort. Veel vrijwilligers zetten zich in, met succes: vrijdag 12 augustus werd de 5.000 gehaald. Er zijn talloze algemene soorten gezien, maar ook veel zeldzaamheden en zelfs soorten die nog nooit in Nederland werden gezien. En, de teller loopt nog steeds!
Deel deze pagina

In 2022 willen de Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort en Staatsbosbeheer in het Soortenjaar samen met zoveel mogelijk natuurliefhebbers meer dan 5.000 soorten ontdekken in de Gelderse Poort. Die mijlpaal is gehaald: de 5000e soort was een amarantensteilneus. Dit is een blindwants die werd waargenomen door Erik van Dijk. Bij 5.000 stopt de teller niet; we stoppen pas met zoeken als het jaar afgelopen is.

De Gelderse Poort

De Gelderse Poort is het gebied waar de Rijn vanuit Duitsland Nederland binnenkomt en zich vertakt in de Waal, de Nederrijn en de IJssel. Het gebied is belangrijk voor talloze soorten die zich via de rivieren door de rest van het land verspreiden. De Gelderse Poort is ook een gebied waar dankzij natuurontwikkeling de natuur is uitgebreid. Doordat de rivier in de uiterwaarden veel ruimte heeft gekregen, ontstaat een zeer dynamisch gebied. Het natuurbeheer gebeurt vooral door de rivier zelf, en door de jaarrond grazende runderen en paarden die zorgen voor variatie in de begroeiing. Zo liggen er vooral langs de Waal uitgestrekte begraasde natuurgebieden. Daarnaast liggen in de Rijnstrangen bijzondere graslanden en grote rietmoerassen die gemaaid en beheerd worden. Voor de rest bestaat de Gelderse Poort voornamelijk uit agrarisch gebied. In de natuurgebieden zijn vooral de lagere natte en kleiige delen minder gevoelig voor stikstof. Hoewel de diversiteit aan biotopen in dit gebied relatief klein is, zijn er nu al spectaculair veel soorten waagenomen en bijzondere soorten gevonden. De Gelderse Poort blijkt echt een hotspot voor biodiversiteit.

Van negendoornige wintersteenvlieg tot schimmelende kroonkruidgalmug

Duinsabelsprinkhaan

Onder de meer dan 5.000 soorten zijn uiteraard veel algemene soorten, van huismus tot madeliefje. Maar er zijn ook allerlei bijzonderheden waargenomen. Zo werd in de Erlecomse Waard voor het eerst een bevestigde vondst van duinsabelsprinkhaan gedaan. Er blijkt hier een grote populatie op het rivierduin voor te komen. Deze sprinkhaan was eerder alleen bekend van de Kunderberg in Zuid-Limburg en de duinen aan de kust.

In de Millingerwaard werd een negendoornige wintersteenvlieg gevonden. Deze steenvlieg werd in 2010 voor het eerst gevonden en was tot nu alleen bekend van de Roer en Swalm in Limburg. Of deze zeer zeldzame wintersteenvlieg zich voortplant in Rijn en Waal is nog onbekend.

Hokjespeulzaadwesp

Bruchophagus astragali, met als Nederlandse naam hokjespeulzaadwesp, is een minuscuul wespje dat voor het eerst in Nederland werd waargenomen. De larven leven in de peulen van hokjespeul, een zeldzame plant die op enkele plekken in de Gelderse Poort te vinden is.

In de Nijmeegse Stadswaard werd tandzuring gevonden, een zeer zeldzame plant die sporadisch opduikt op slikkige rivieroevers van de Waal. Deze plant is een mooi voorbeeld van hoe soorten zich kunnen verspreiden via de rivieren. Zou de soort de komende jaren ook opduiken langs de IJssel en in het westen van het land?

Er zijn nog tal van andere bijzondere waarnemingen, zoals de eerste late meidoornspanner buiten het Maasheggengebied, de eerste zwavelgele peulkokermot buiten Zuid-Limburg, gele stamjager, lathyrusbladgalmug, rupsklaverschijnbekertje,
wimpermos, wilgenspanner, schimmelende kroonkruidgalmug enzovoort.

De teller loopt door

Wimpermos

Het jaar is nog lang niet ten einde, en het aantal waargenomen soorten zal dus zeker verder toenemen. Het beste seizoen voor paddenstoelen moet bijvoorbeeld nog beginnen. Daarnaast zijn er onderzoekers die duizenden insecten met vallen hebben gevangen, die nog gedetermineerd moeten worden. Waar de teller zal eindigen weten we niet, maar we zijn blij met het hoge aantal dat al is gezien.
Wat we nu al kunnen zeggen is dat de Gelderse Poort rijk is aan soorten, oftewel: het heeft een hoge biodiversiteit. Vooral in de natuurgebieden is de diversiteit hoog en ook de biomassaliteit is vaak hoog; veel soorten komen er in hoge aantallen voor. Dat zegt iets over de staat van de natuur in de vaak nieuwe natuurgebieden van het gebied. In 2023 verschijnt een uitgebreide rapportage met alle highlights en conclusies.

Het teljaar volgen en zelf meedoen?

Iedereen kan meedoen! Dat doe je door je waarnemingen in te voeren in Waarneming.nl. Daar kun je op de pagina van het Soortenjaar ook de waargenomen soorten bekijken. De komende maanden zijn er ook nog excursies. Specialisten gaan op ontdekking en daarbij kun jij mee. Meer informatie over de excursies en algemene informatie over het soortenjaar lees je hier.

Tekst: Staatsbosbeheer en Flora- en Faunawerkgroep Gelderse Poort
Foto's: Niels van Tongerloo (leadfoto: de Ooijpolder bij Nijmegen); Andre Geelhoed; Niels Eimers; Erik van Dijk