Doe mee aan MoestuinMix: test gewascombinaties in je eigen moestuin

Moestuinen zijn levendige plekken waar groenten, kruiden en bloemen door elkaar groeien. Dat ziet er niet alleen mooi uit, het kan ook zorgen voor meer biodiversiteit en voor natuurlijke vijanden van plagen. Maar welke combinaties van planten werken nu echt goed, en waarom? Dat is precies wat onderzoekers van Wageningen University & Research samen met moestuinders willen onderzoeken in het project MoestuinMix. Het project maakt deel uit van CropMix, een groter onderzoeksprogramma naar het combineren van meerdere gewassen in een teeltsysteem.

Waarom gewasdiversiteit telt

In de gangbare landbouw bestaan veel percelen uit één gewas. Zulke monoculturen zijn kwetsbaar voor ziekten en plagen en vragen vaak om extra maatregelen om problemen te voorkomen. In gewasdiverse systemen, zoals in moestuinen of bij strokenteelt, versterken planten elkaar juist. Door verschillende gewassen naast elkaar te telen, wordt de natuurlijke ecologie beter benut. Dat kan op termijn helpen om de inzet van chemische middelen te verminderen.

Verschillende gewassen beïnvloeden elkaar op meerdere manieren. Ze kunnen concurreren om licht, water en voedingsstoffen, maar ook samenwerken. Sommige planten trekken insecten aan die plagen onderdrukken, andere beïnvloeden het bodemleven en de beschikbaarheid van voedingsstoffen. “Het gaat niet om een enkel effect,” zegt Isabelle Jacobs, onderzoeker bij Wageningen University & Research. “We kijken naar het samenspel tussen planten, bodem en insecten. Juist dat maakt gewasdiversiteit zo interessant.”

Hoe werkt MoestuinMix?

Deelnemers zaaien twee combinaties op hun stukje ‘onderzoeksgrond’: tuinboon naast rode biet, en tuinboon naast een gewas naar eigen keuze. Tuinbonen zijn voor de onderzoekers interessant, omdat ze met de hulp van wortelbacteriën stikstof uit de lucht binden in de bodem. Dit vormt kleine knolletjes onder de grond, die de vruchtbaarheid van de grond verbeteren. Rode biet is gekozen omdat het een populair gewas is in moestuinen en het een vaste referentie vormt in het experiment.

Tijdens het seizoen houden deelnemers bij hoe de tuinbonen groeien: wanneer ze bloeien, hoe groot de planten worden en hoeveel opbrengst de tuinbonen geven. Wie dat leuk vindt, kan extra informatie doorgeven over de aanwezigheid van bestuivers, bladluizen, en hun natuurlijke vijanden. “We vragen geen voorkennis”, benadrukt Jacobs. “Wel vragen we de deelnemers om het experiment zorgvuldig uit te voeren. Juist doordat zoveel mensen meedoen, zien we patronen die anders verborgen blijven.”

Wat leverde het experiment al op?

De eerste twee seizoenen van MoestuinMix leverden verrassende inzichten op. In 2025 gaven de tuinbonen naast prei bijvoorbeeld een hogere opbrengst dan tuinbonen naast rode biet, terwijl combinaties met onder andere wortel, aardappel en courgette juist minder goed scoorden. Ook gewassen die in 2024 nog gunstig leken, zoals selderij en peulgewassen, deden het een jaar later minder goed. Deze verschillen laten zien hoe complex gewascombinaties zijn en hoe sterk resultaten per jaar kunnen verschillen. “Die verschillen zijn geen ruis”, zegt Jacobs. “Ze laten zien hoe groot de invloed is van het weer, de bodem en de interacties tussen planten.”

Jouw moestuin telt mee

Meedoen aan MoestuinMix is laagdrempelig. Deelnemers krijgen biologische zaden en duidelijke instructies thuisgestuurd. Waarnemingen kunnen eenvoudig online worden doorgegeven, of via de post. Wetenschappelijke kennis is niet nodig, nieuwsgierigheid en aandacht voor je moestuin zijn voldoende.

Door hetzelfde experiment in veel verschillende tuinen uit te voeren, ontstaat een dataset die met één proefveld nooit te realiseren zou zijn. MoestuinMix is daarmee een vorm van citizen science, waarbij deelnemers bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek door waarnemingen te doen in hun eigen omgeving.

Doe mee!

Het derde seizoen van MoestuinMix start in februari 2026. Aanmelden kan tot en met 31 januari 2026. Iedereen met een tuin of een stukje grond kan deelnemen. Kijk voor meer informatie op de website van CropMix. Meld je aan, ontvang zaden, volg de groei en deel je observaties.

Tekst: Wageningen Plant Research
Beeld: Shutterstock (leadfoto: onderzoek met tuinboon); Nico Hoogland; Willem van der Holst; Denise Lindenau