Het is weer tijd voor Waterdiertjes!

Waterdiertjes.nl

Super leuk om te doen met een schoolklas of kinderfeestje: slootje scheppen! Als je dan toch bezig bent, kun je meteen meedoen met het burgerwetenschapsinitiatief Waterdiertjes.nl. Als je op Waterdiertjes.nl je vondsten meldt, kun je zelf een inschatting maken van de waterkwaliteit. Ondanks dat je niet alles tot op soort hoeft te determineren, is dit meestal toch behoorlijk accuraat! Met zoekkaarten, een app en sinds kort een koppeling met de beeldherkenning van ObsIdentify hoef je zeker geen specialist te zijn om mee te doen. Kijk voor meer informatie, inclusief hoe je mee kunt doen en de nieuwe AI-functionaliteit, op Waterdiertjes.nl.

Soorten scoren

Niets is leuker dan soorten waterdiertjes op naam brengen (bescheiden mening van de auteur). Als je met een netje of een zeefje en een witte bak in een beek of sloot gaat scheppen, zul je dieren tegenkomen die je nergens anders kunt vinden. Van zoetwaterpissebedden tot steenvliegen en van platwormen tot kokerjuffers. Dankzij jarenlange inspanning van de validatoren op Waarneming.nl werkt de beeldherkenning tegenwoordig behoorlijk goed, zeker als je een goede foto hebt genomen. Toch zal een groot deel van je vondsten niet direct van foto herkenbaar zijn tot op soort. Je kunt dan zelf aan de slag met het op naam brengen van de soorten. Probeer het eens met een soortzoeker! Deze online determinatietools zijn voor iedereen gratis beschikbaar, bijvoorbeeld voor water- en oppervlaktewantsen, karperluizen, kikkers en padden, en zoetwaterpissebedden. De AI-tool van Waterdiertjes.nl koppelt op dit moment nog niet aan je persoonlijke account op Waarneming.nl, dus als je graag zelf een lijstje van soorten en/of waarnemingen wilt bijhouden, kun je het beste je waarnemingen via de ObsIdentify- of Observation-app of Waarneming.nl invoeren.

Waterkwaliteit

De kwaliteit van het Nederlandse oppervlaktewater staat onder druk. Waterschappen en Rijkswaterstaat houden dit in de gaten volgens de maatlatten van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Daarbij gebruiken ze ook de fauna in het water als indicatoren voor de waterkwaliteit. In het laboratorium worden alle soorten op naam gebracht. Met onder andere de waterfauna, de waterplanten en de waterchemie wordt de kwaliteit van het water bepaald. Hieruit blijkt dat de waterkwaliteit bijna nergens in Nederland voldoende is. Meer informatie vind je in het Compendium voor de Leefomgeving, waar deze data allemaal zijn samengevoegd.

Belangrijke soorten

Van de soorten die zijn aangewezen als 'potentieel urgent bedreigde typische soorten van Natura 2000-habitattypen', zijn we extra benieuwd naar waarnemingen. Dit zijn veelal zeldzame soorten waterdiertjes die uitermate gevoelig zijn voor veranderingen in de waterkwaliteit van natuurgebieden. Dit gaat bijvoorbeeld om het witkuifje (een schietmot), de zigzaghaft (een eendagsvlieg) en de grote bonte steenvlieg. Dus wanneer je die ziet, aarzel dan niet om ze in te voeren via Waarneming.nl. De grootste kans op deze dieren heb je in Limburg. Je kunt ze als volwassen insect vinden in de buurt van grotere beken en kleinere rivieren, of als larve in het water. De grote bonte steenvlieg is zelfs het best te inventariseren door te zoeken naar vervellingshuidjes, die ze achterlaten wanneer ze het water verlaten. De grote bonte steenvlieg is een indrukwekkend insect vanwege het formaat. De larven zijn predatoren die schone, snelstromende beken onveilig maken. De adulten zie je maar weinig. Ze zijn vooral te zien als ze ietwat onhandig langs de beek vliegen met hun grote, grijze vleugels. De volledige lijst met beschermde insectensoorten kun je raadplegen in de uitklapbare tabel onderaan deze pagina.

Kortom: er is van alles te beleven in en om het water! Voor jong en oud, en van beginner tot ervaren natuurliefhebber. Iedereen kan een steentje bijdragen aan de wetenschap.

Tekst: Daan Drukker, EIS Kenniscentrum Insecten
Beeld: Daan Drukker (leadfoto: de zigzaghaft heet zo vanwege het zigzagpatroon op de vleugels); Arnold Wijker