Een kijkje in de keuken bij het NEM Meetprogramma Vleermuistransecttellingen

In de landelijke NEM-meetprogramma’s Wintertellingen Vleermuizen en Zoldertellingen Vleermuizen worden verblijfplaatsen bezocht om de daar aanwezige vleermuizen te tellen. Deze vleermuizen verblijven in de zomer en/of winter op plaatsen die voor mensen niet toegankelijk zijn. In boomholten, spouwmuren en spleten in het dak is het vaak lastig tellen, vooral als de vleermuizen ook nog eens regelmatig verhuizen. Daarom is voor de rosse vleermuis, ruige dwergvleermuis, gewone dwergvleermuis en laatvlieger het NEM Meetprogramma Vleermuistransecttellingen (NEM-VTT) opgezet.

De basis van dit meetprogramma is het jaarlijks afleggen van een transect met de auto, steeds in hetzelfde seizoen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een speciale batdetector die automatisch geluiden registreert. De transecten zijn bepaald op basis van geschikte landschappen voor de doelsoorten en toegankelijke wegen.

Zonder vrijwilligers geen NEM-VTT

De Verenigde Naties heeft 2026 uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger. Vrijwilligers zijn van groot belang, ook bij ons als Zoogdiervereniging. Zo divers als zoogdieren en zoogdieronderzoek zijn, zo divers zijn ook onze vrijwilligers. Daarom verschijnt er gedurende dit jaar een aantal keren een bericht waarin we nader kennis maken.

Vrijwilliger Gerrie Abel is al lang NEM-VTT-deelnemer, bijna sinds de start van het meetprogramma. Hij zette in 2015, samen met een paar andere vrijwilligers, NEM VTT-team het Gooi op, waar hij routes reed, geluidsbestanden op naam bracht en de laatste jaren ook coördinator was van het team. Hij vertelt waarom hij meedoet aan het meetprogramma:

“In 2016 heb ik mij aangemeld voor de NEMVTT-telling. Ik had nog niet zoveel ervaring met vleermuizen en zag dit als kans om mijn vleermuiskennis te vergroten.

Mijn motto is namelijk altijd, ‘Leren doe je door onderzoek te doen’. En na 10 jaar deelname zie je ook hoe waardevol dit project is. De 1e voorzichtige trends laten zich zien. Een reden voor mij om te blijven deelnemen aan NEM-VTT.

Je rijdt door verschillende landschappen zoals bossen, landbouwgebieden, bebouwing en langs waterpartijen en je ontdekt dat ieder biotoop weer zijn eigen vleermuisbevolking heeft. Als je enkele jaren hebt gereden ontdek je patronen in het voorkomen van vleermuizen. Je weet ongeveer waar welke soort verwacht kan worden, al zijn de aantallen en diversiteit elk jaar toch weer anders. Het leukste vind ik altijd als ik langs de Loosdrechtse plassen rijdt en de rosse vleermuizen daar in groten getale aan het foerageren zijn. Je hoort dan een uitbundig vleermuisconcert op de Batlogger.

Soms gaat er een bijrijder mee en omdat je met een gemiddelde snelheid van 25 kilometer per uur rijdt heb je voldoende tijd om je vleermuiservaringen en belevenissen met elkaar te delen.

Het is erg fijn dat de Zoogdiervereniging de vrijwilligers ondersteunt met trainingen om lastige vleermuisgeluiden te herkennen, dat heb ik de eerste jaren veelvuldig gevolgd en heeft voor mij een stevige basis gelegd voor het analyseren van vleermuisgeluiden.

Hoewel het gaat om de populatieontwikkeling van vier soorten vleermuizen te volgen, hoop je toch ieder keer dat er een andere bijzondere soort bij zit, en elk jaar is er wel een verrassing in de vorm van een meervleermuis, tweekleurige vleermuis of een kleine dwergvleermuis. Leuke en waardevolle bijvangsten.”

Vanaf 2026 maakt Gerrie, door verhuizing naar Zeeland, een overstap naar het NEM-VTT-team in Zeeland, waar hij een nieuwe route gaat rijden op Schouwen-Duivenland. We zijn nieuwsgierig welke vleermuiswaarnemingen zijn route dit jaar gaat opleveren!

Meedoen

Lijkt het je leuk om bij te dragen aan dit meetprogramma? Op diverse locaties in Nederland zijn we op zoek naar nieuwe vrijwilligers om de gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, laatvlieger en rosse vleermuis te monitoren. De volgende teams zouden extra versterking kunnen gebruiken: team Deventer, Venlo, Boxmeer, Friesland, Roermond, het Gooi, Noord-Holland, Roosendaal en Eindhoven. Interesse? Leuk als je NEM-VTT komt helpen versterken.

Meer informatie

• NEM Vleermuis Transecttellingen.
• De transecttellingen zijn sinds 2013 onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring en worden landelijk gecoördineerd door de Zoogdiervereniging.

Tekst: Vita Hommersen en Neeltje Huizenga, Zoogdiervereniging
Foto's: Marta Falzon; Wesley Overman; Erik korsten; Zoogdiervereniging; Vita Hommersen