Hoe zeldzaam is de Grijze Wouw tegenwoordig in Nederland?

In Nederland was de Grijze Wouw decennialang uiterst schaars en meestal bleef het beperkt tot korte tijd verblijvende dwaalgasten. Vanaf de jaren 2010 begon het patroon langzaam te veranderen en vanaf 2014 wordt de soort jaarlijks in toenemende mate in Nederland gezien.

Oplopende aantallen

Naast een toename in gevallen verbleven sommige exemplaren ook langere periodes. De Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) beoordeelde de soort tot en met 2021 – met in totaal 74 gevallen – en sindsdien zijn de aantallen opgelopen tot enkele tientallen per jaar. Hoeveel het er precies zijn is lastig te bepalen omdat het aannemelijk is dat sommige individuen op verschillende plekken worden opgemerkt. In de grafiek van de gegevens op Trektellen.nl (figuur 1) is te zien dat in 2025 en 2026 relatief veel exemplaren op migratie zijn gezien.

Oorsprong

De toename van Grijze Wouwen in Nederland staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een bredere noordwaartse uitbreiding van de soort in West-Europa. Oorspronkelijk was de Grijze Wouw in Europa vooral gebonden aan Spanje en Portugal, waar het zwaartepunt van de populatie nog altijd ligt. Sinds de jaren negentig breidde de soort zich echter sterk uit, zowel in aantal als in verspreidingsgebied. Vooral in Frankrijk verliep die expansie opvallend snel: vanuit het zuidwesten rukte de soort noordwaarts op en broedparen vestigden zich steeds noordelijker.

Wanneer en waar te zien?

Grijze Wouwen kunnen tegenwoordig jaarrond in Nederland worden waargenomen, maar in het voorkomen is een patroon te ontdekken. Met name in april tot begin mei is een duidelijke piek zichtbaar van trekkende vogels (figuur 2). Vogels worden vooral gezien op dagen met een zuidelijke of oostelijke wind. In het najaar, vanaf augustus tot in november, volgt ook een periode met een hogere waarneemkans. Waarnemingen in deze periode betreffen vaak eerste kalenderjaar vogels.

Overal in Nederland kan een Grijze Wouw aangetroffen worden, maar er zijn plekken waar ze vaker worden gezien dan gemiddeld. Meldingen zijn met name afkomstig uit de zuidoostelijke helft van Nederland, bij een lijn getrokken van Breskens tot het Lauwersmeer (figuur 3). Vogels die ter plaatse zijn, worden vooral gevonden in hoogveengebieden, halfopen cultuurland en moerassen.

Broedend in Nederland?

In omringende landen zijn al territoriale vogels gezien. Zo is er in 2020 een baltsend paar met nestbouw waargenomen in België, maar tot een broedgeval kwam het niet. In Denemarken is in 2025 een paartje gezien waarbij nestbouw werd vastgesteld. In datzelfde jaar broedde er een Grijze Wouw succesvol in Noord-Duitsland en vond het eerste broedgeval in Hongarije plaats. Je kunt je afvragen wanneer dit in Nederland zal worden waargenomen. Een enkele keer zijn er in Nederland twee Grijze Wouwen op één plek gezien, zoals in de winter van 2025/2026 in de Oostvaardersplassen, maar deze lieten geen aanwijzingen voor een territorium zien.

Tekst: Hugo Wieleman & Arjan Boele, Sovon Vogelonderzoek Nederland
Beeld: Trektellen.nl