Goed nieuws voor insecten: ecologisch bermbeheer steeds vaker de standaard

Bermen vormen een belangrijk leefgebied voor insecten. Ze bieden nectar, stuifmeel, waardplanten voor rupsen en schuilplekken. Belangrijk is dat ze op de juiste manier worden beheerd. Wordt een berm volledig gemaaid, dan verdwijnen niet alleen de bloemen, maar sterft ook een groot deel van de insecten die er leven.

"Maaien is doden", zegt Kars Veling van De Vlinderstichting. "Meer dan de helft van de insecten overleeft het volledig maaien van een berm niet. Daarom is het zo belangrijk dat altijd een deel van de vegetatie blijft staan. Dat biedt insecten een plek om te schuilen, voedsel te vinden en zich weer over de berm te verspreiden."

Onderzoek bevestigt effect van Kleurkeur

De Vlinderstichting doet al jarenlang onderzoek naar insectenvriendelijk bermbeheer. In een eerder onderzoek vergeleek onderzoeker Koen Verhoogt dertig bermen verspreid over Nederland die volgens verschillende methoden werden beheerd.

De resultaten zijn duidelijk. In bermen waar volgens de Kleurkeur-methode slechts een deel van de vegetatie wordt gemaaid, werden twee keer zoveel wilde bijen aangetroffen als in volledig gemaaide bermen. Ook het aantal zweefvliegen en vlinders lag er hoger. Vooral graslandvlinders profiteren van deze manier van beheren.

Niet alleen het gefaseerd maaien is belangrijk. Ook het direct afvoeren van het maaisel speelt een grote rol. Daardoor blijft de bodem voedselarm, waardoor bloemen meer kans krijgen dan snelgroeiende grassen. Zo ontstaat een bloemrijke berm die het hele seizoen aantrekkelijk is voor insecten.

Van onderzoek naar praktijk

De onderzoeksresultaten laten zien dat ecologisch bermbeheer volgens de Kleurkeur-methode daadwerkelijk werkt. Kleurkeur is door De Vlinderstichting ontwikkeld om beheerders praktische handvatten te geven voor insectenvriendelijk maaibeheer.

Steeds meer provincies, gemeenten en aannemers passen deze werkwijze toe. In Noord-Holland wordt ecologisch bermbeheer zelfs de nieuwe standaard en verdwijnt het klepelen de komende jaren vrijwel volledig. Dat sluit goed aan bij de resultaten van jarenlang onderzoek én bij de ambities uit de Europese Natuurherstelverordening.

De Vlinderstichting is blij om te zien dat de kennis die de afgelopen jaren is opgebouwd steeds vaker wordt omgezet in de praktijk. Bermbeheer is een belangrijk instrument om de biodiversiteit te herstellen en insecten meer leefgebied te bieden.

Kennis die het verschil maakt

Toch is er nog veel werk te doen. Sinds 1990 is het aantal dagvlinders in Nederland met ongeveer de helft afgenomen. Ecologisch bermbeheer alleen zal die achteruitgang niet keren, maar het is wel een belangrijke stap. Door Kleurkeur op steeds meer plekken toe te passen, krijgen vlinders, wilde bijen en andere bestuivers weer meer kansen om zich te herstellen.

Meer informatie

• Lees meer over het onderzoek naar ecologisch bermbeheer op de website van De Vlinderstichting.
• Ook over Kleurkeur lees je meer op de website van De Vlinderstichting.
• Lees ook over Kleurkeur in het natuurbericht op Nature Today van 13 maart 2025.

Tekst: Ineke Radstaat en Koen Verhoogt, De Vlinderstichting
Beeld: De Vlinderstichting; Gerdien Bos; Cato van Houten