De wondere wereld van nachtvlinders

Voor veel mensen is het onbekend dat er in Nederland bijna 2400 soorten vlinders voorkomen. Een klein deel daarvan zijn de bij velen wel bekende dagvlinders, zoals koolwitjes en de dagpauwoog, maar de meeste soorten zijn nachtvlinders, of motten. En deze komen overal voor, jaarrond en niet alleen in natuurgebieden, maar ook in steden en tuinen. In een mooie, natuurlijk ingerichte en beheerde tuin kunnen meer dan 100 en soms wel meer dan 200 soorten voorkomen. Nachtvlinders zijn voor het merendeel alleen actief als het donker wordt en daarom zien we ze niet zo snel. Soms komen ze binnen als in de zomer de ramen openstaan. Want, en dat is een beetje vreemd, licht lokt vlinders aan. Het is niet zo dat nachtvlinders van licht houden, maar het licht verwardt ze. Als ze in het donker vliegen, gaan ze ervan uit dat het boven net iets lichter is dan onder en daarmee oriënteren ze zich. Kunstlicht gooit die zekerheid helemaal overhoop en daardoor komen ze vaak juist naar dat licht toe. Eenmaal bij het licht is het voor hen ‘dag’ en dus gaan ze in rust.

Om nachtvlinders te onderzoeken maken we hiervan gebruik. Om erachter te komen welke motten ergens voorkomen worden lakens gespannen met een lamp daarvoor. De vlinders komen erop af en gaan in rust op het felverlichte laken. Daarmee krijg je een beeld van het voorkomen. Tegenwoordig wordt ook veel gebruikgemaakt van vlindervallen die in de nacht aanstaan en die je de volgende ochtend, na een goede nachtrust, controleert en daarbij de gevangen vlinders eventueel fotografeert en weer vrijlaat. Een andere manier, die wat minder wordt toegepast, is stropen of smeren. Hierbij wordt een zoete stof op bomen gesmeerd. Er zijn nachtvlinders die daarop afkomen en daar met hun lange roltong van drinken.

Nacht van Verwondering

Deze week, met name op 4 en 5 september, zijn er verspreid door het land nachtvlinderactiviteiten waaraan u deel kunt nemen. Dat gaat om avonden met lamp en laken, stroop of smeer, maar ook om het samen legen van vlindervallen. Dat legen gebeurt om 07.00 uur ’s ochtends, net als de zon opkomt. Ga naar de website van De Vlinderstichting en meld u aan. Ook als u zelf nog een activiteit wilt organiseren kunt u dit daar doorgeven.

Tekst en beeld: Kars Veling, De Vlinderstichting (leadfoto: koperuil)