Vroege vondst van opgegraven Stekelige hertentruffels

Nederlandse Mycologische Vereniging
11-JUL-2019 - Op 8 juli werden in het Robbenoordbos (NH) een aantal Stekelige hertentruffels aangetroffen, in een kuiltje dat reeën groeven op zoek naar deze paddenstoelen. Zelden werden er zo vroeg in het jaar hertentruffels ontdekt. Meestal verraadt de truffelknotszwam, een parasiet op hertentruffels, namelijk de aanwezigheid van hertentruffels. Deze zwam verschijnt pas in augustus of september.
Deel deze pagina

Hertentruffels

Door herten gegraven kuil met hertentruffelsHertentruffels ontwikkelen zich ondiep onder de grond. Er zijn slechts twee beproefde manieren om de paddenstoelen te vinden. Je kunt zoeken naar kuiltjes die dieren graven op zoek naar de truffels, of naar de truffelknotszwam (Elaphocordyceps spec.), een parasiet van hertentruffels. Op maandag 8 juli werden er Stekelige hertentruffels (Elaphomyces muricatus, RL; Kwetsbaar) gevonden in het Robbenoordbos in de Wieringermeer. Deze vondst is bijzonder vanwege het vroege tijdstip van het jaar. Hertentruffels kunnen in principe het hele jaar worden gevonden in gebieden waar dieren de hertentruffels opgraven voor consumptie; normaalgesproken wordt hun aanwezigheid echter verraden door het verschijnen van truffelknotszwammen in augustus of september.

De hertentruffels in het Robbenoordbos werden aangetroffen in een door dieren gegraven kuiltje. Ze waren al vrij oud waardoor we aannemen dat ze zich al eerder in het jaar moeten hebben ontwikkeld. Na het opeten van de nodige hertentruffels laten de dieren vaak een aantal exemplaren achter in de kuil. Op de graafplek in het Robbenoordbos was aan de pootafdrukken goed te zien dat het reeën moesten zijn geweest. Deze hertjes komen voor zover bekend al vanaf de aanleg in het Robbenoordbos voor. Hevige regenval, waarbij de strooisellaag wordt weggespoeld, kan er ook voor zorgen dat de hertentruffels voor het oprapen liggen. In duingebieden, waar vrijwel geen herten voorkomen, kun je de aanwezigheid van hertentruffels hoofdzakelijk ontdekken door te zoeken naar truffelknotszwammen.

Truffelknotszwammen

Zwarte truffelknotszwam parasiteert op hertentruffelsTruffelknotszwammen parasiteren op ondergrondse hertentruffels. In Nederland komen drie soorten truffelknotszwammen voor. De Zwarte truffelknotszwam (Elaphocordyceps ophioglossoides) is de meest algemene van de drie soorten truffelknotszwammen. Ze vormen bovengronds goed zichtbare knotsen, waarmee ze de ondergrondse locatie van de hertentruffels verraden. Om zeker te weten welke soort hertentruffel wordt geparasiteerd is het noodzakelijk om deze uit te graven. Het is soms opvallend hoeveel hertentruffels er bij elkaar in de grond kunnen zitten. Kuiltjes zoeken in een bos met herten levert momenteel de meeste vondsten op. Hierdoor wordt nu de indruk gewekt dat hertentruffels in grote delen van het land alleen in de zomer en herfst voorkomen.

Beschrijving

Hertentruffels behoren tot de zakjeszwammen (ascomyceten). In Nederland komen vier soorten hertentruffels voor, waarvan de Stekelige hertentruffel het meest algemeen voorkomt, direct gevolgd door de Korrelige hertentruffel (Elaphomyces granulatus, RL; Kwetsbaar). De donkerbruine rondachtige Stekelige hertentruffel is bedekt met lichtbruine puntjes/stekeltjes. De truffels hebben een doorsnede van 0,3 tot wel 5 centimeter. De geur niet opvallend, maar neigt wat muf naar grond. Onder droge omstandigheden is de buitenkant erg hard. De truffels bezitten een dikke schil (Peridium) die bestaat uit twee lagen. De binnenlaag van het peridium is opvallend gemarmerd door lichtbruine adertjes, een duidelijk kenmerk van de Stekelige hertentruffel bij doorsnijden. De sporen zijn 18 tot 40 micrometer in doorsnee en bedekt met stekeltjes van 1,5 tot 2,5 micrometer. De Stekelige hertentruffel leeft in symbiose  (vormt mycorrhiza's) met loofbomen op voedselarme, zure tot kalkhoudende zandgrond. Ze komt vooral voor bij Eik, Beuk, Haagbeuk, en Berk, soms bij Spar. De Stekelige hertentruffel zit meestal vrij ondiep onder de strooisellaag, maar 10 centimeter en dieper komt ook voor.

Gemarmerde binnenste laag van het peridium

Tekst: Martijn Oud, Nederlandse Mycologische Vereniging
Foto's: Leonard Minkema; Martijn Oud

 

 

 

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen