Natuurjournaal 5 januari 2026

Je hebt van die bomen en struiken waaraan de vruchtjes maar blijven hangen, het lijkt wel of niemand ze lekker vindt. In het geval van de Gelderse roos klopt dat ook. De scharlakenrode steenvruchtjes zien er heerlijk uit en hangen al maanden rond, maar ze stinken naar zweetsokken of ranzige boter en ze smaken als gal zo bitter. De enige die zich er in die hoedanigheid aan wagen, zijn pestvogels, maar die zie je hier niet ieder jaar, alleen in strenge winters. Als er vorst over de vruchten is gegaan, wordt het een ander verhaal. Dan smaken ze heel wat beter. Ze worden zachter en zoeter, onder andere doordat het suikergehalte in de vruchten is verhoogd, een natuurlijk antivries. Na het weer van de afgelopen dagen zou je die decoratieve rode bessen in het straatbeeld dus zomaar ineens kwijt kunnen zijn. Dan zijn er bijvoorbeeld zanglijsters, kramsvogels, koperwieken of misschien toch ook nog wel een paar pestvogels langsgeweest.  

Sommige boomsoorten bloeien extreem vroeg. De hazelaar bloeit bijvoorbeeld nu alweer enige tijd, de vroegste bloeitijd ooit. De katjes geven al stuifmeel af en mensen met een pollenallergie worden gewaarschuw. Lastig! Die mannelijke katjes, gele slierten, ook wel eens snottebellen genoemd, zijn makkelijk herkenbaar. Voor de  vrouwelijke bloempjes moet je echt even zoeken. Het zijn minuscule, rode gevalletjes van nog geen 2 millimeter groot. Het is dan ook makkelijk voor te stellen dat de boom bloeit voordat er bladeren aan zitten, anders kunnen de pollen de bloempjes echt niet vinden. Dat noem je een ‘naaktbloeier’ of ‘windbestuiver’. Het bloempje zit op een knopje en bestaat uit een tuiltje rode stijlen met stempels. Om dit juweeltje goed te kunnen bewonderen, is een loepje aan te raden.

Tekst: Karen Bosma, Nature Today; Mike Hirschler, IVN Deventer
Beeld: Jan Nijendijk, Saxifraga; Mike Hirschler