Nationale Bijentelling: meer rosse metselbijen geteld, andere bestuivers blijven achter

Gemiddeld telden deelnemers van de Nationale Bijentelling dit jaar 21 bestuivers tijdens een halfuur tellen. Dat is vergelijkbaar met de 22 bestuivers per telling van vorig jaar. De resultaten van de telling zijn een aanvulling op wetenschappelijk onderzoek en andere tellingen door burgerwetenschappers om het voorkomen van bestuivers beter in kaart te brengen. Nuttig voor onderzoekers, maar ook voor deelnemers die hun tuin bijvriendelijk inrichten en willen weten wat dit oplevert. “We weten in Nederland een stuk beter hoe het gaat met onze bijen dan in andere plekken op de wereld. Daardoor weten we dat het met veel soorten niet goed gaat. Er zijn onder de Nederlandse bijensoorten meer verliezers dan winnaars”, vertelt Leon Marshall, bijenexpert bij Naturalis.

Een duidelijke winnaar

Tot de winnaars behoren de metselbijen. Net als vorig jaar is de rosse metselbij de meest getelde wilde bij. Op nummer 2 staat dit jaar de gehoornde metselbij. Beide bijensoorten werden vaker per telling gezien dan vorig jaar. “Rosse en gehoornde metselbijen hebben dit jaar een mooie start gehad”, vertelt Wouke Willemijn van Hees, ecoloog bij Landschap Erfgoed Utrecht. “Er waren veel zonuren en er was voldoende regen zodat de vroegste bloemen in de tuin vol nectar stonden. Bovendien profiteren deze soorten enorm van het ophangen van bijenhotels.”

Met zo’n bijenhotel kan je je tuin al snel geschikt maken voor de rosse en gehoornde metselbij. “Het zijn echte generalisten, ze hebben voedsel nodig en een nestplekje. Die geven we ze met een bijenhotel”, zegt Marshall. “Als je een bijenhotel plaatst, zie je in het eerste jaar waarschijnlijk een aantal bijen, maar met de tijd ga je meer bijen in je tuin zien. Als je tenminste ook nectarrijke bloemen hebt.”

Hommels hebben het moeilijk

Vorig jaar was het opvallend dat er weinig hommels werden geteld. Ook dit jaar blijven de verschillende soorten hommels ver achter op de metselbijen. Dat hommels het moeilijk hebben is al langer bekend. Sinds 2018 is het aantal hommels in Nederland met 40 procent afgenomen. “Hommels zijn groot en hebben een lange tong, waardoor niet alle bloemen geschikt zijn”, vertelt Van Hees. “Kruiden zoals hondsdraf, longkruid en smeerwortel zijn super belangrijk voor ze, en juist zulke planten zien we steeds minder vaak in tuinen.”

Diverse soorten met diverse behoeften

De belangrijkste opbrengst van de Nationale Bijentelling is volgens Marshall dan ook dat deelnemers zien hoeveel verschillende soorten bijen er zijn en dat die verschillende omstandigheden nodig hebben. “Die verschillende soorten kun je zien in je tuin of in het park en je hebt de mogelijkheid om ze te helpen.”

Niet elke bijensoort heeft dezelfde behoeften. Om ook andere bijen te ondersteunen in je tuin is het bijvoorbeeld belangrijk om open zandige plekken te hebben voor bijen die in de grond nestelen. En ook een diversiteit aan bloemen is belangrijk volgens Marshall. “Sachembijen gaan bijvoorbeeld al vroeg in de lente op zoek naar voedsel. Voor deze soort is het heel belangrijk dat je al vroeg bloeiende planten in je tuin hebt staan, zoals longkruid.”

Helpen door niets te doen

Het is niet moeilijk om wilde bijen en andere bestuivers te helpen. Je doet al heel veel door niets te doen. Haal een paar tegels uit je tuin zodat er open zandgrond is voor zandbijen om in te nestelen en laat kruidachtige planten staan die normaal als onkruid worden gezien. Als je toch nieuwe planten koopt, let er dan op dat ze onbespoten zijn.

Gemeenten kunnen vooral een bijdrage leveren door op sommige plekken minder te beheren, zegt Marshall. “De beste plekken voor bijen in de stad zijn braakliggend terrein, maar daar hebben we in Nederland weinig van omdat er weinig ruimte is. Laat dus stukjes van de stad of het dorp bewust met rust en kijk wat er gebeurt.”

Nationale Bijentelling

De Nationale Bijentelling wordt georganiseerd door Naturalis Biodiversity Center, LandschappenNL en IVN Natuureducatie, in samenwerking met EIS Kenniscentrum Insecten, Waarneming.nl en mede-initiatiefnemer Natuur & Milieu. In 2027 vindt de Nationale Bijentelling plaats van 15 tot en met 19 april.

Meer informatie

• Ga naar Nationalebijentelling.nl om de resultaten van dit jaar te zien.
• Volgend jaar meedoen? Schrijf je alvast in voor de nieuwsbrief.

Tekst: Naturalis Biodiversity Center; IVN Natuureducatie; LandschappenNL
Beeld: Natural Biodiversity Center (leadfoto: rosse metselbij); Cees Determann