Wanneer spooknetten verwijderen – en wanneer niet: nieuwe studie biedt handvatten

De nieuwe studie laat zien dat spooknetten geen uniforme impact hebben: verloren staandwantnetten – netten die een beperkte tijd op de bodem en/of in de waterkolom hangen – blijven vaak onbedoeld mariene dieren vangen en doden. Dit wordt ook wel ‘spookvissen’ genoemd. Trawlnetten stoppen doorgaans met het vangen van vissen en na verloop van tijd kunnen deze spooknetten leefgebied bieden. In sommige gevallen veroorzaken netten zowel schade als voordelen voor de biodiversiteit. Dit onderstreept de noodzaak om ecologische afwegingen zorgvuldig mee te nemen bij de beslissing om spooknetten te verwijderen of juist te laten liggen.

Onderzoeker Wouter Jan Strietman van Wageningen University & Research: “Geen enkel spooknet is hetzelfde. En niet alle spooknetten zijn schadelijk voor het mariene leven. Soms kan het tijdens opruimacties juist beter zijn om netten te laten liggen, omdat zij marien leven beschermen. Daar maakt goed geïnformeerde besluitvorming het verschil.”

Van inzicht naar praktijk

Spooknetten vormen een belangrijke bron van plasticvervuiling in zee. Ze kunnen mariene dieren verstrikken, habitats beschadigen en tientallen jaren op de zeebodem of rond wrakken aanwezig blijven. Het aanpakken van dit probleem blijft daarom van groot belang. Organisaties als Healthy Seas Foundation en Ghost Diving spelen al lange tijd een belangrijke rol bij het verwijderen van dit soort vistuig.

Deze studie bouwt daarop voort door nieuwe inzichten en praktische richtlijnen te bieden, waarmee duikers in het veld kunnen beoordelen of een spooknet verwijderd moet worden of beter kan blijven liggen. Dit is afhankelijk van de ecologische schade die het veroorzaakt of het belangrijke leefgebied dat het mogelijk biedt aan al of niet beschermde soorten. De bevindingen komen voort uit een wetenschappelijke studie in opdracht van de Healthy Seas Foundation. Healthy Seas en Ghost Diving werken momenteel aan het integreren van de bevindingen van de studie in hun werkzaamheden, waaronder duikerstrainingen, veldprotocollen en betrokkenheid van stakeholders.

Veronika Mikos van Healthy Seas: “Wij zetten ons in om onze impact voortdurend te verbeteren. Deze studie biedt waardevolle handvatten om een volgende stap te zetten: ervoor zorgen dat toekomstige opruimactiviteiten zowel effectief als ecologisch verantwoord blijven, ondersteund door een sterke ecologische kennisbasis.”

Meer informatie

• Het rapport Ecologically informed decision-making for ghost nets from shipwrecks and the seabed in the North Sea and Adriatic Sea using scuba diving is te vinden en downloaden (pdf: 8,9 MB) op de website van Wageningen University & Research.

Tekst: Isadora Abuter, Healthy Seas en Wageningen University & Research
Beeld: Cor Kuyvenhoven (leadfoto: duiker bij een spooknet); Erik Wurz