Blauwe juffertjes – wie is wie?

Het lantaarntje is gemakkelijk te herkennen. Het achterlijf is donker met achteraan een felblauw stukje, dat oplicht als een lampje. De kleur van het borststuk is heel variabel. Vaak is het blauw, maar het kan ook groen, gelig of roze zijn. Het lantaarntje is altijd blauw. Ook de roodoogjuffers hebben een donker achterlijf met een blauw lantaarntje, maar zoals de naam al doet vermoeden, deze hebben opvallend rode ogen en zijn dus niet met het lantaarntje te verwarren. Dan is er ook een lastigere groep van veelvoorkomende juffertjes die afwisselend zwarte en blauwe stukjes op hun achterlijf hebben: azuurwaterjuffer, variabele waterjuffer en watersnuffel. De azuurjuffer doet het erg goed de laatste jaren en breidt zich gestaag uit. Was het vroeger vooral een bewoner van de zandgronden, tegenwoordig zien we dit juffertje ook veel op klei en veengronden. De variabele waterjuffer was vooral op klei en veengronden vrij algemeen, maar van deze soort lopen de aantallen terug. Dat geldt ook voor de watersnuffel, die vooral op de zandgronden voorkomt en veel te zien was bij vennen op de heide.

Om deze drie blauwe juffertjes uit elkaar te houden moet je weten welke kenmerken belangrijk zijn. Dat zijn er drie: de schouderstreep, het tekentje op het tweede segment – zie de foto hierboven met uitleg – en de verdeling van het blauw over het achterlijf.

De schouderstreep

Bij de watersnuffel is de blauwe schouderstreep duidelijk breder dan het zwart. Bij de azuurwaterjuffer en variabele waterjuffer is het blauw dunner dan het zwart. Bij de variabele waterjuffer is de schouderstreep vaak onderbroken, waardoor deze op een uitroepteken lijkt.

Het tweede segment

Bij de watersnuffel zit er een bolletje op een steeltje op het tweede segment, bij de azuurwaterjuffer een dunne U en bij de variabele waterjuffer een dikkere zwarte V.

Verdeling blauw op achterlijf

Bij de watersnuffel en de azuurwaterjuffer zijn de blauwe delen groot en min of meer even groot. Bij de variabele waterjuffer varieert de grootte van de blauwe vlekken. Het dichts bij het borststuk is deze het grootst, verder naar achteren worden ze kleiner.

Herkenningskaart blauwe juffertjes

Het lijken kleine en moeilijke kenmerken, maar als je er op gaat letten zul je zien dat je de blauwe juffers prima uit elkaar kunt houden. Je kunt hiervoor ook de herkenningskaart blauwe juffers downloaden (pdf: 555 kB) van de site van De Vlinderstichting.

Tekst: Kars Veling, De Vlinderstichting
Beeld: Henk Bosma (leadfoto: variabele waterjuffer); Kars Veling