Expeditie Stadsnatuur geslaagd: 3.939 soorten gevonden!

Iedereen kon meedoen met Expeditie Stadsnatuur, van kleuter tot professor en van moestuinier tot balkoneigenaar. De bewoners van de vier gemeenten gebruikten de gratis app ObsIdentify om de gevonden soorten op naam te brengen. Met behulp van deze app leren bewoners welke soorten er bij hen in de buurt leven. Daarnaast konden ze aansluiten bij ruim vijftig expedities, waar ze op zoek gingen naar onder andere nachtvlinders, vleermuizen, oeverplanten, salamanders, grassen, korstmossen, schelpen, insecten en nog veel meer dieren, planten en schimmels die in en rondom de stad te vinden zijn.

Duwtje in de rug

“We willen Expeditie Stadsnatuur elke lente organiseren, zodat we na 5 à 10 jaar trends kunnen zien bij bepaalde soortgroepen”, vertelt Frederic Lens, wetenschappelijk coördinator van het Leiden Biodiversity Network. “Misschien nemen sommige groepen toe of laten andere juist een sterke afname zien. Wetenschappers kunnen vervolgens onderzoeken waarom sommige groepen achteruitgaan. Met die bevindingen kunnen we dan de gemeenten laten weten welke soorten een duwtje in de rug nodig hebben. Zo verbeteren we de natuur om ons heen en daar wordt iedereen beter van. Ook de mens”, aldus Lens.

De uitblinkers van Expeditie Stadsnatuur

Er waren ook uitblinkers. Van de waargenomen 3.939 soorten, zijn er 65 soorten zeer zeldzaam voor Nederland. Zo kwam in mei een Lammergier over Katwijk gevlogen, klonk het gepiep van een kleine dwergvleermuis in een stadspark en kroop een knotsdijboktor rond in een Leids voedselbos. Deze laatste is wereldwijd nog maar 25 keer via ObsIdentify gezien!

Elke gemeente had een andere soort op nummer 1 staan. Zo spotten de Leidse bewoners het vaakst de akkerhommel, werd in Oegstgeest de atalanta – een vlinder – het meest op de foto gezet, en is in Katwijk de walstrobremraap – een plant – het vaakst gezien. In Leiderdorp stond dan weer een vogel bovenaan: de kleine karekiet. “Het is leuk om te zien dat er in Leiderdorp blijkbaar veel vogelaars actief zijn. De top 10 soorten van Leiderdorp zijn allemaal vogels”, zegt Lens.

Experts gaan verder

Waarschijnlijk ligt het aantal soorten nog veel hoger dan 3.939. Hoewel de app ObsIdentify de grotere groepen goed uit elkaar kan houden, zijn sommige soorten wat lastiger. Zo laat de app regelmatig ‘dansmug onbekend’ of ‘strekspin onbekend’ zien. Experts van ObsIdentify en hun partners blijven de app verder verbeteren, zodat ook deze soorten in de toekomst beter op naam kunnen worden gebracht.

Steeds meer gemeenten doen mee

In 2025 deed alleen Leiden mee, dit jaar doen ook Leiderdorp, Oegstgeest en Katwijk mee aan Expeditie Stadsnatuur. “Biodiversiteit stopt niet aan de gemeentegrenzen. Als we willen weten hoe het gesteld is met de natuur in Leiden en de wijde omgeving, moeten we die omgeving zo volledig mogelijk in kaart brengen”, vertelt Lens. Het doel is dan ook dat elk jaar meer gemeenten meedoen. “Wie weet kunnen we ooit een nationale Expeditie vanuit Leiden organiseren. Dat zou fantastisch zijn.”

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Naturalis Biodiversity Center (leadfoto: nachtexpeditie tijdens Expeditie Stadsnatuur); Johannes Müller