We vieren de wieren – met een vernieuwde veldgids!

We spreken met Luna van der Loos, een van de auteurs van de Veldgids Zeewieren. Ze werkt bij Naturalis Biodiversity Center en heeft een jarenlange ervaring met citizen science-projecten, waaronder dat van Stichting ANEMOON. Ze vertelt hoe snel dingen veranderen: "Vóór het verschijnen van de Veldgids Zeewieren werden via burgerwetenschapsplatforms als Waarneming.nl en het invoerportaal van Stichting ANEMOON eigenlijk maar weinig wierwaarnemingen doorgegeven."

Maar daarin is juist de laatste vijf jaar verandering gekomen. Op onze vraag of dat door de veldgids komt, is het antwoord: "Ja, overduidelijk." De gids kwam uit in 2021 en sindsdien zijn er veel meer wierwaarnemingen. Luna heeft cijfers. En die liegen niet. "Nu de gids herzien en vernieuwd is, hopen wij, de schrijvers, samen met de burgerwetenschappers van de diverse projecten, dat er nóg meer mensen wierenthousiast worden." Want: "Dan hebben we echt reden om de wieren te vieren."

Cijfers

Via Waarneming.nl werden in de periode 2021 tot en met 2025 bijna 16.000 wierwaarnemingen gemeld, tegenover ongeveer 4.000 in de 5 jaar daarvoor. Dat betekent een verviervoudiging van het aantal waarnemingen. Ook bij Stichting ANEMOON is een sterke toename zichtbaar: sinds het verschijnen van de veldgids werden bijna 5 keer zoveel waarnemingen doorgegeven als in de 5 jaar ervoor. Deze cijfers laten zien dat betere toegang tot kennis en herkenningsinformatie niet alleen de interesse in zeewieren vergroot, maar dat dit ook daadwerkelijk leidt tot meer waarnemingen en een beter beeld van de verspreiding van deze bijzondere soortgroep.

Nieuwe soorten

Meer waarnemingen en meer oplettende waarnemers hebben niet alleen geleid tot een beter beeld van de verspreiding van onze zeewieren, maar ook tot de ontdekking van nieuwe soorten voor Nederland en zelfs voor de Atlantische Oceaan. Luna vertelt enthousiast over het Geveerd buiswier (Symphyocladiella gracilis). "Dat werd in 2022 voor het eerst in Nederland gevonden bij de Zuidbout." Dit is een strekdam in de Oosterschelde. "Tot dat moment was deze soort alleen bekend van de Pacifische kust van Noord-Amerika." Luna vertelt dat ook het Teer pomponwier (Radicilingua mediterranea) pas in 2022 voor het eerst werd waargenomen in Nederland. "Daarvoor was deze soort uitsluitend bekend uit de Middellandse Zee." Na berichten hierover, onder meer op Nature Today, kwamen er veel nieuwe waarnemingen. "Daar hebben we wat aan: nu weten we dat beide soorten inmiddels al algemeen voorkomen langs de Nederlandse kust. Zoiets kan best snel gaan!"

Actueel

Luna vindt dat de vernieuwde Veldgids Zeewieren zeer geslaagd is. Wij vinden dat, al bladerend in het conceptexemplaar, ook. Deze gids laat de grote diversiteit van zeewieren (algen) uitstekend zien. We zijn het met Luna eens als ze zegt: "Algen zijn niet om van te walgen!" Dat klopt. Ze zijn vaak prachtig om te zien, je kunt er collages van maken en diverse soorten zijn prima te eten. De gids bevat, net als vorige edities, ook recepten – inmiddels  worden in ons land zelfs al wieren voor consumptie gekweekt. Kortom: we kunnen iedereen zowel deze soortgroep als de nieuwe gids sterk aanraden.

Meer informatie

• Veldgids Zeewieren, door Luna van der Loos, Mart Karremans en Frank Perk, uitgegeven door de KNNV Uitgeverij in samenwerking met Stichting ANEMOON, met dank aan Mick Otten voor de beeldredactie. ISBN 9789050119894.
• Totaal 334 pagina’s. Prijs € 37,95. Verkrijgbaar bij de KNNV uitgeverij, via Stichting ANEMOON en te koop of te bestellen in de boekhandel.

Tekst: Adriaan Gmelig Meyling en Rykel de Bruyne, Stichting ANEMOON 
Beeld: Mick Otten (leadfoto: zowel groen-, bruin- als roodwieren. Gefotografeerd onder water); Mick Otten, KNNV Uitgeverij