Nature Today

Albino's in Vlaanderen: wie zijn ze, wat doen ze, waar leven ze?

15-APR-2013 - Kleurafwijkingen bij amfibieën zijn fascinerend om zien en worden vaak goed gedocumenteerd. Eén van de bekendste kleurafwijkingen is albinisme. Maar hoe ontstaat dit juist? En welke albino’s werden er al in Vlaanderen waargenomen?
Deel deze pagina

Bericht uitgegeven door Natuurpunt Studie [land] op [publicatiedatum]

Kleurafwijkingen bij amfibieën zijn fascinerend om zien en worden vaak goed gedocumenteerd. Eén van de bekendste kleurafwijkingen is albinisme. Maar hoe ontstaat dit juist? En welke albino’s werden er al in Vlaanderen waargenomen?

Albinisme is een gevolg van het ontbreken van melaninepigmenten in de huid en ogen. Het wordt veroorzaakt door een relatief zeldzame, genetische afwijking, waardoor een albino geen melanine kan aanmaken en dus volkomen pigmentloos is. De rode ogen en de roze huid worden veroorzaakt door de kleur van het bloed in het onderliggende weefsel.

Het eerste gedocumenteerde geval voor Vlaanderen van een albino Alpenwatersalamander. Dit exemplaar werd op 17 maart 2010 gevangen in Mechtem (foto: Hugo Willocx)
Even meegeven dat de term ‘partieel albinisme’ - vaak gebruikt om gedeeltelijk witte of zeer licht gekleurde dieren aan te duiden - per definitie fout is. Bij een albino ontbreekt elk pigment, in alle delen van het lichaam. Je kan dus niet een beetje albino zijn, net zo min als je een beetje zwanger kan zijn.

Op 21 maart 2009 werd, voor zover bekend, de eerste albino Gewone pad voor Vlaanderen gefotografeerd in Assebroek (foto: Bert Willaert)
Wanneer normaal gekleurde dieren een duidelijke tekening vertonen, blijft dit patroon ook bij albino’s aanwezig, doorgaans in witte, gele of rode kleuren. Zijn alle exemplaren met rode ogen albino’s? Neen. Sterke verdunningen van het pigment kunnen ook een rode oogkleur geven, doordat ze zorgen voor een reductie van melanine in het oog. In deze gevallen zal het oog echter nooit zo ‘bloedrood’ zijn al bij echte albino’s.
  Een albino larve van een Bruine kikker uit een veedrinkpoel in Oost-Vleteren, 16 mei 2012 (foto: Norbert Huys)
Albino exemplaren ondervinden vaak een grotere mate van agressie van normaal gekleurde soortgenoten en albino vrouwtjes worden soms door normaal gekleurde mannetjes niet als geslachtspartner herkend. Dit zou kunnen wijzen op ingebakken gedragspatronen, die ervoor zorgen dat binnen de verdere evolutie van een populatie bepaalde kleurafwijkingen niet verder worden doorgegeven.

 Het tweede gedocumenteerde geval voor Vlaanderen van albinisme bij Kleine watersalamander dateert van 20 mei 2012 en kwam uit Roeselare. (foto: Ivan Bruneel)
In het laatste nummer van RAVON (Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland) wordt een overzicht gegeven van alle gekende gevallen van kleurafwijkingen bij amfibieën in Vlaanderen. Mogelijk is dit overzicht onvolledig. Iedereen die kleurafwijkingen bij amfibieën in Vlaanderen vaststelt, kan die melden op onderstaand correspondentieadres (bij voorkeur vergezeld van foto's).

Tekst: Dominique Verbelen, dominique.verbelen@natuurpunt, Natuurpunt Studie
Foto's: Hugo Willocx, Norbert Huys, Bert Willaert, Ivan Bruneel

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen?
Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen