Winterhulp voor vogels

Nederland kleurt wit. Misschien wel de mooiste, maar voor vogels de meest uitdagende tijd van het jaar is aangebroken. De koude nachten zijn lang en de dagen om voedsel te zoeken kort. Vogelbescherming Nederland geeft een aantal tips om vogels te helpen.

Minder alert

Vogels hebben een constante lichaamstemperatuur van ongeveer 40 graden Celsius. Om die temperatuur tijdens een ijskoude nacht vast te houden, verbranden ze hun vetreserves in een razendsnel tempo. Kleine vogels verliezen in een winternacht tot wel 20 procent van hun lichaamsgewicht. Door deze daling besparen de dieren op hun energieverbruik gedurende de nacht. Een vogel in deze staat is minder alert. Als een roofdier, zoals een uil, marter, rat of kat, hen vindt, kunnen ze niet direct wegvliegen omdat hun spieren eerst moeten 'opwarmen'. 

Eten als het licht is

“Zodra het licht wordt, moeten vogels direct eten om hun energievoorraad aan te vullen. Het is daarom belangrijk dat mensen hun voer en water 's ochtends voor zonsopgang vernieuwen”, geeft Timo Roeke, beschermer bij Vogelbescherming, aan. “IJsstampen bij een vijver kan helpen, aangezien vogels ijssplinters eten om aan vocht te komen. Op de juiste manier bijvoeren geeft vogels in deze lastige tijd voldoende vet. Dit vet fungeert als een batterij, die gedurende de nacht wordt leeggetrokken om warmte op te wekken via het trillen van de borstspieren.” Mensen met een tuin kunnen een sneeuwvrije plek maken en proberen dat zo te houden. Leg daar (biologische) appels en rozijnen neer voor lijsters. Op de voederplank is er ruimte voor de rest van het voer. Vermijd het ophangen van de bekende netjes met voedsel om te voorkomen dat de pootjes van de vogels vast komen te zitten. Als mensen oud blad in hun tuin hebben liggen, is het goed om deze om te gooien zodat de ongewervelden en insecten goed zichtbaar zijn. Naast al dat natuurlijke eten dat ze in je tuin vinden, kun je ook biologisch voer bijvoeren. 

Zand in plaats van zout

Strooi geen zout, maar scherp zand als het glad wordt. Vogels kunnen het zout onverhoopt binnenkrijgen, via de insecten die er dood aan gaan of via smeltwater. Dat zorgt voor ernstige nierproblemen. Zout is verder slecht voor de planten en bomen in je tuin, maar ook voor het bodemleven. Scherp zand is net zo effectief en voor niemand gevaarlijk.  

Tuinvogels bijvoeren, watervogels niet

Als je tuinvogels, zoals mezen en mussen, wilt bijvoeren, doe het dan hygiënisch. Borstel of schud voerhuisjes, voertafels en silo’s schoon en ontsmet de voer- en waterplaats af en toe met kokend water. Ververs water in waterbakken regelmatig, in ieder geval wekelijks. Grenst jouw tuin aan het water, wees dan extra alert op signalen van vogelgriep. Van ganzen, zwanen, eenden en meeuwen is bekend dat ze besmet kunnen raken met vogelgriep. Omdat door bijvoeren groepen vogels worden aangetrokken, is het beter om de watervogels niet bij te voeren zodat ze niet met andere vogels in contact komen.

Elke vogel telt 

Wie een vogelvriendelijke tuin met inheemse biologische planten heeft en op de juiste manier bijvoert, ziet veel vogels in de tuin. Daar heb je natuurlijk de hele winter plezier van. Tijdens de Nationale Tuinvogeltelling op 30, 31 januari en 1 februari is het extra leuk, want dat geeft nog meer te tellen. 

Tekst: Vogelbescherming Nederland
Beeld: Ad Sprang (leadfoto: vink (Fringilla coelebs))