Nieuw voor de wetenschap: twee rupsen met een eigen wc'tje
Naturalis Biodiversity CenterTen oosten van Australië ligt een eilandengroep die gezamenlijk Nieuw-Caledonië heet. Politiek gezien is het onderdeel van Frankrijk, maar de natuur is er geheel eigen. Nieuw-Caledonië is een hotspot van opmerkelijke – en nog grotendeels onontdekte – biodiversiteit, waar veel insectensoorten nog onbekend zijn voor de wetenschap.
In een nieuw artikel van het Franse Nationale Natuurhistorisch Museum, in samenwerking met collega's van Université de Tours, Kyoto Prefectural University en Naturalis Biodiversity Center, beschrijft de Franse onderzoeker Antoine Guiguet twee nieuwe mottensoorten met een buitengewone levensstijl.
Gallen
Het gaat om twee nooit eerder waargenomen soorten piepkleine motten, ontdekt in het Parc des Grandes Fougères, op het hoofdeiland Grande Terre. Hun rupsen leven in de bladeren van een lokale plant, maar in tegenstelling tot de meeste leden van deze mottenfamilie maken ze niet simpelweg gangen in het bladweefsel. In plaats daarvan zetten ze de plant aan tot het vormen van een kleine, tumorachtige structuur, die bekendstaat als een gal. De rups voedt zich met deze gal, die ook beschutting en bescherming biedt tegen roofdieren. Tot nu toe was deze ongebruikelijke galvormende levensstijl binnen dit geslacht van motten slechts gedocumenteerd bij één verwante soort, uit Japan.
Unieke hygiënestrategie
De onderzoekers ontdekten ook bijzonder gedrag bij de twee Nieuw-Caledonische soorten. Bij de Japanse soort is de gal volledig afgesloten en verzamelt de rups zijn uitwerpselen aan een uiteinde van zijn gang. De pas ontdekte rupsen daarentegen verwijderen hun uitwerpselen actief via een speciaal gat – of 'toilet' – dat ze vervolgens weer dichtstoppen. Deze strategie voor afvalbeheer is nooit eerder beschreven binnen deze groep motten.
Mythologische namen
De twee soorten hebben namen gekregen die verwijzen naar de Griekse mythologie:
- Caloptilia augeas is vernoemd naar het vijfde werk van Hercules, waarbij hij de taak kreeg de vervuilde stallen van koning Augias schoon te maken.
- Caloptilia ceryneia ontleent zijn naam aan de Hinde van Keryneia, het ongrijpbare hert uit een ander werk van Hercules. De felle kleuren doen denken aan het uiterlijk en de verborgen levensstijl in de bladeren aan de sluwheid van dit legendarische dier.
De ontdekking verdubbelt het aantal bekende mottensoorten in deze familie dat gallen kan vormen, wat suggereert dat deze levensstrategie veel wijder verspreid is dan voorheen werd aangenomen. Het onderstreept ook het belang van het Parc des Grandes Fougères als een grotendeels onverkend reservoir van biodiversiteit en benadrukt de noodzaak van voortdurende instandhouding van dit gebied.
Meer informatie
Tekst: Muséum national d'Histoire naturelle & Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Antoine Guiguet, Muséum national d'Histoire naturelle
Leadfoto: imago's van Caloptilia augeas (links) en Caloptilia ceryneia.