Eerste geweldige vlinderdag

De meeste dagvlindersoorten brengen de winter door als ei, rups of pop, maar er zijn er een paar die als vlinder overwinteren. De citroenvlinder en de gehakkelde aurelia zitten de hele winter verscholen in groenblijvende struiken. De dagpauwoog en kleine vos zoeken allerlei koele en beschutte plekken op, zoals holle bomen, schuurtjes, bunkers of niet te veel verwarmde zolders. Omdat ze als vlinder aanwezig zijn, kunnen ze snel reageren als er warme en zonnige dagen zijn. Bij een temperatuur van meer dan 12 graden Celsius worden ze actief en kun je ze dus buiten te zien krijgen. Voorwaarde is wel dat de zon schijnt, want vlinders zijn ‘koudbloedig’ en kunnen dus niet zelf hun lichaamstemperatuur op peil houden. De optimale vliegtemperatuur voor een vlinder is wel 30 graden graden Celsius en dat is het in het voorjaar natuurlijk zelden. Daarom is de zon essentieel. De vlindervleugels zijn ware zonnecollectoren en deze kunnen de zonnestralen opvangen en omzetten naar warmte. Die vervoeren ze naar hun lijfje en dan kunnen ze optimaal vliegen.

De citroenvlinder is vast en zeker de meest gemelde vlinder op deze eerste echte voorjaarsdag. Dat komt omdat deze veel aanwezig is, snel reageert op de omstandigheden, maar vooral omdat het een zeer opvallende vlinders is. De mannetjes vliegen veel en de citroenvlinder is een grote en felgele vlinder, dus zelfs op tientallen meters afstand zie je ze en kun je ze herkennen. Ook de dagpauwoog wordt volop actief, maar deze valt, ondanks de prachtige bordeauxrode kleur met de felgekleurde ogen, veel minder op dan de citroenvlinder. De kleine vos is de afgelopen tien jaar fors achteruitgegaan en is vooral in het noorden en westen van het land te verwachten. Op de hogere zandgronden is het een schaarse soort. De gehakkelde aurelia is normaal gesproken wat later in het voorjaar actief, maar zal ook nu al wel gemeld worden. Ook de atalanta, die vroeger wegtrok naar zuidelijkere streken maar tegenwoordig hier overwintert, is te zien.

Naast die ‘algemene’ vlinderoverwinteraars is tegenwoordig ook de grote vos weer in ons land en ook deze is nu te verwachten. Mogelijk zullen ook al een aantal popoverwinteraars kunnen worden gezien. Het klein koolwitje, bont zandoogje of boomblauwtje kunnen, als de pop op een warme plek overwinterde, nu al tevoorschijn komen, maar dat zijn dan wel uitzonderingen. Zie je een vlinder? Geef hem door via Waarneming.nl, de NDFF-app (Telmee) of, als het in je tuin is, via de Jaarrond Tuintelling. Volgende week doen we dan verslag van deze eerste mooie vroege vlinderdag.

Tekst en beeld: Kars Veling, De Vlinderstichting