In het donker op zoek naar rupsen in je tuin

Annette van Berkel ging op zondag 22 februari om een uur of 8 even met een zaklamp de tuin in. Binnen 10 minuten had ze negen rupsen gevonden van drie verschillende soorten nachtvlinders: de agaatvlinder (Phlogophora meticulosa), vierkantvlekuil (Xestia xanthographa) en de dubbelsoort kleine en open-breedbandhuismoeder (Noctua janthe/janthina), die niet goed te onderscheiden zijn. De agaatvlinder is zeer algemeen en komt overal voor, dus de kans deze in je tuin te vinden is aanzienlijk. De rups is erg variabel en kan bruin, roze of felgroen zijn. Over de rug loopt een gebroken, witte middenstreep met aan weerszijden een rij donkere, schuine strepen. Op de zijkant zit ook een lichte lengtestreep. De kop is lichtgroen of bruin met een donkerder bruine tekening.

Er zijn meer nachtvlinderrupsen die nu, in het vroege voorjaar, ’s nachts te vinden zijn. Zo is de zeer algemene huismoeder (Noctua pronuba) nu flink uit de kluiten gewassen en dus goed te vinden. De rupsen kun je ook vinden op allerlei kruiden en grassen. De rups van de huismoeder, die zowel in een groene als in een bruine vorm voorkomt, foerageert ‘s nachts en verbergt zich overdag in de grond, dus je moet echt na zonsondergang zijn. De rups is zeer variabel in kleur, variërend van okerkleurig tot verschillende nuances bruin of dus zelfs heldergroen. Het duidelijkste kenmerk is de dubbele rij donkerbruine of zwarte vlekken over de rug, die aan de buitenzijde witachtig bruin of groen gezoomd zijn. Ook de vierkantvlekuil en de agaatvlinder zijn weinig kritisch op de soort waardplant en leven op allerlei soorten kruiden en grassen. Beide soorten komen wijdverbreid voor. Om rupsen op naam te brengen kun je de website van De Vlinderstichting bezoeken. Van vrijwel iedere nachtvlinder zijn foto’s van rupsen opgenomen.

Tekst: Kars Veling, De Vlinderstichting
Beeld: Annette van Berkel (leadfoto: rups van agaatvlinder); Sander Onsman, Waarneming.nl