Klein en fijn, de onzichtbare bloemen van bomen en struiken

Hoe vaak lopen we onbewust voorbij aan de kleine, onopvallende bloemetjes in onze inheemse bomen en struiken, die zo essentieel zijn voor insecten en het ecosysteem? 

Wilde kardinaalsmuts

Neem de Wilde kardinaalsmuts (Euonymus europaeus). Haar bloemen zijn klein en onopvallend, maar niet minder belangrijk. De viertallige, roomkleurige bloemetjes staan in bijschermen en hebben groene kelkblaadjes. Wat deze struik bijzonder maakt, is dat ze zowel eenslachtig – alleen mannelijke of vrouwelijke bloemen per plant – als eenhuizig – beide geslachten op één plant – kan zijn. De nectar in de bloemetjes is een voedselbron voor bestuivers zoals bijen, hommels, zweefvliegen en kevers.

Spaanse aak

Ook de Spaanse aak (Acer campestre) pakt het subtiel aan. Deze inheemse boom bloeit in het voorjaar met kleine, groengele bloemen die in opstaande trossen groeien. Hoewel ze onopvallend zijn, vormen ze een belangrijke voedselbron voor bijen en andere insecten. Later in het jaar ontwikkelen zich de kenmerkende, gevleugelde zaadjes die prachtig felroze aangelopen kunnen zijn. Spaanse aak is niet alleen waardevol voor bestuivers, maar biedt ook beschutting en voedsel voor vogels en kleine zoogdieren.

Wegedoorn

Tot slot nog de aandacht voor de Wegedoorn (Rhamnus cathartica), een tamelijk zeldzame en daarmee minder bekende inheemse struiksoort in het Nederlandse landschap. De giftige zwarte bessen van Wegedoorn, die vroeger verzameld werden voor het maken van een geelgroene kleurstof voor in de schilderkunst, ontwikkelen zich uit kleine, groengele bloemetjes die makkelijk over het hoofd worden gezien. Deze onopvallende bloemetjes, die in trosjes bij elkaar staan, zijn echter van groot belang voor bestuivers zoals bijen en vlinders. Wegedoorn is meestal tweehuizig – de struik heeft alleen mannelijke of alleen vrouwelijke bloemen – en hoewel ze rijkelijk bloeit, zijn haar bloemetjes klein. Echter, haar ecologische waarde is allesbehalve klein. Dus kijk eens goed om je heen bij je volgende wandeling, boven je hoofd en in de struiken. Wie weet ontdek je dat de kleinste bloemetjes de grootste verhalen vertellen.

Inheems of ook wild?

Dat de bovengenoemde struiken en boomsoort inheems zijn, betekent dat de soort in haar natuurlijke verspreidingsgebied staat. Inheemse bomen en struiken kunnen echter aangeplant zijn met materiaal afkomstig uit verre oorden – de soort is dan wel inheems, maar de aangeplante boom of struik is genetisch aangepast aan een ander klimaat en andere groeiomstandigheden. De afgelopen decennia is er meer aandacht gekomen voor de waarde van autochtone ofwel wilde bomen en struiken – de nakomelingen van de bomen en struiken die op eigen kracht, na de laatste ijstijd, naar onze regio zijn gemigreerd en door duizenden jaren van natuurlijke selectie zich hebben aangepast aan hun groeiplaats. Dit is een prachtige investering van de natuur met een kostbaar groen erfgoed tot resultaat, dat we moeten koesteren.

Cursus Wilde bomen en struiken bij FLORON

Ben je benieuwd geworden hoe je zelf de wilde, houtige gewassen van de niet-wilde kunt leren onderscheiden? Er is bij FLORON een Basiscursus Wilde bomen en struiken in de maak, dus houd onze website in de gaten!

Tekst: Nienke Visser, FLORON
Beeld: Bert Maes (leadfoto: Wilde kardinaalsmuts)