Natuurjournaal 29 oktober 2026

Het zevenbladpuntkogeltje is een microscopisch kleine schimmel die als parasiet leeft op het blad van het bekende zevenblad. De schimmel is een zogeheten biotrofe parasiet, wat betekent dat hij uitsluitend kan overleven en groeien op de levende cellen van zijn waardplant. De aanwezigheid van de schimmel verraadt zich door het voorkomen van kleine lichte vlekken op het zevenblad. Binnen deze vlekken worden minuscule zwarte stipjes gevormd (de vruchtlichamen of 'puntkogeltjes'), waarin de sporen zich ontwikkelen. Het vraagt minstens een loepje om het te kunnen zien. In Nederland en België is de soort als vrij zeldzaam gekwalificeerd. Maar dat lijkt toch echt meer te maken te hebben met het niet weten/herkennen dan dat het hier niet veel voorkomt, wat het op sommige plekken toch echt wel doet. Op zoek dus naar zevenblad met kleine lichte vlekken!

De spiraalvorm in de bladsteel op bovenstaande foto is het gevolg van de activiteit van een luis, de spiraalbladluis, ook genoemd de spiraalluis of spiraalgalluis. Beide termen zijn alternatieve Nederlandse namen voor dezelfde soort insecten, met name de late spiraalluis of de nauw verwante vroege spiraalluis. De luis zuigt aan de bladsteel van een populier, waardoor deze opzwelt en zich in een spiraal (als een soort slakkenhuisje) oprolt. Hierdoor ontstaat deze spiraalvormige gal. Hierbinnen leeft de kolonie veilig beschut (zie inzet). De late spiraalluis staat erom bekend een sociale structuur te hebben – uniek voor bladluizen – inclusief 'soldaten' die de gal fanatiek verdedigen tegen indringers.

Tekst en beeld: Mike Hirschler, IVN Deventer