De Amazone kleurt wit

Wie denkt aan het Amazoneregenwoud, denkt waarschijnlijk aan een kleurrijke omgeving. Zoek je een foto op internet, dan zul je al snel blauwe, oranje, gele of rode bloemen zien, maar uit onderzoek blijkt dat kleurrijke bloemen in de Amazone helemaal niet vaak voorkomen. “Bijna 70 procent van alle bloemen in de Amazone zijn klein en wit!” vertelt Hans ter Steege ons, bioloog bij Naturalis Biodiversity Center en hoofdauteur van het onderzoek. De bloemkleuren die na wit het meeste voorkomen, zijn ook niet heel spannend. Dit zijn namelijk groene, bruine en beige kleuren. “De meeste bloemen van de Amazone zijn dus helemaal niet zo felgekleurd als je zou denken.”

Dieren zijn onmisbaar

Ter Steege wilde ook weten welke bestuivers de witte bloemen bezoeken. Zo kwamen de onderzoekers erachter dat de bloemen relatief generalistisch waren. Dit betekent dat veel verschillende soorten dieren de bloemen bezoeken, zoals vogels en insecten, maar ook vleermuizen. “Vleermuizen hebben geen kleurrijke bloemen nodig. Zij zijn ‘s nachts actief en dan zijn kleuren moeilijker te zien. Vleermuizen komen op de geur van de bloemen af”, vertelt Ter Steege. Bijen en vogels hebben wel een voorkeur voor gekleurde bloemen, maar toch bezoeken zij veel meer witte bloemen dan felgekleurde. “Dit komt simpelweg omdat felgekleurde bloemen niet veel voorkomen.”

Dieren zijn onmisbaar voor de bomen in de Amazone. “Meer dan 99 procent van de bomen in de Amazone heeft dieren nodig voor bestuiving of de verspreiding van zaden.” Dit betekent dat wanneer het slecht gaat met de dieren in de Amazone, het ook niet goed gaat met de Amazone in zijn geheel. “Insecten nemen de laatste jaren flink af, mogelijk door stijgende temperaturen, en dat heeft dus invloed op de bestuiving van de bomen in de Amazone”, vertelt Ter Steege. Niet alleen de bomen hebben hier last van, ook dieren die insecten eten hebben het moeilijk. “In de Amazone van Ecuador zijn de insectenetende vogels in de afgelopen 20 jaar met 70 procent afgenomen.”

Cruciaal

Volgens Ter Steege is de Amazone cruciaal voor mens en dier. “Het is een van de meest biodiverse plekken ter wereld en daarnaast zorgt de Amazone voor verdamping van water.” Dit water trekt vervolgens als regen over de landbouwgebieden in het zuiden. Zonder de Amazone kan er dus geen voedsel verbouwd worden. “Als bijna alle bestuivers zouden verdwijnen, zou dat catastrofaal zijn voor het bos en de wereld.” De enige manier om dit te voorkomen is door iets aan klimaatverandering te doen. “We moeten echt op een andere manier gaan leven,” aldus Ter Steege.

Meer informatie

• Het artikel: Pollination and dispersal networks in the Amazonian tree flora, gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Communications Biology.

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Hans ter Steege (leadfoto: Qualea rosea in bloei, Trésor, Frans-Guyana)