De Nederlandse schelpenteldag had dit jaar prachtweer en een recordeditie. Duizenden deelnemers telden samen 108.336 schelpen, van 72 verschillende soorten. Vooral veel strandschelpen, zwaardschedes en kokkels, maar ook een paar bijzondere zeldzaamheden. De parels, zo u wilt.
Oer-oester
Bij Cadzand, in Zeeland, werd een fossiele oesterschelp opgeraapt die bijna 50 miljoen jaar oud was. Nederland was toen grotendeels bedekt met een warme zee, waarin, behalve deze oester en de vaker gevonden zwinkokkel, ook grote haaien en allerlei koralen leefden.
Andere fossielen
Behalve héél oude schelpen in Zeeland, zijn er nog andere fossielen gevonden en geteld. Langs de hele kust kunnen fossielen aanspoelen. Vaak zo’n 100.000 jaar oud, afkomstig uit het zogeheten Eemien, een warmere periode tussen de voorlaatste en de laatste ijstijd in. Sommige soorten zijn sindsdien uitgestorven, zoals de grijze tapijtschelp en de fossiele grote strandschelp, waarvan dit jaar een klep gevonden werd. Andere zijn niet uitgestorven, maar waren wel duizenden jaren lang uit de Nederlandse Noordzee verdwenen. De bonte mantel bijvoorbeeld, waarvan er 5 werden geteld.
Anders dan vroeger
Wie al jaren schelpen zoekt, ziet het strand veranderen. De otterschelp is niet langer zeldzaam (ruim 400 exemplaren geteld). Ook de grote tepelhoren komt nu veel vaker voor, waarbij ook de 'kraagjes' (eiersnoeren) vaak aanspoelen. Daarnaast komen ook de gedoornde hartschelp en de Noorse hartschelp vaker langs de kust voor.
Pelikaansvoet en olifantstand
Echt zeldzaam waren deze teldag de volgende soorten: geplooide zonneschelp (driemaal op Ameland); olifantstandje (eenmaal bij Westenschouwen); pelikaansvoetje (eenmaal bij Katwijk); noordse cirkelschelp (eenmaal bij Hoek van Holland) en twee eveneens ronde schelpensoorten, de dichtgestreepte artemisschelp (in totaal tweemaal gezien) en de gewone artemisschelp (eenmaal klep en doublet op Ameland). Zeker een doublet komt bijna nooit voor.
Wenteltrap
Een soort waar veel mensen naar zoeken is het wenteltrapje. Wenteltrapjes zijn niet eens zo heel zeldzaam, maar dit fraaie puntige, porseleinwitte slakkenhuisje met mooie dwarsribjes leent zich uitstekend om bijvoorbeeld aan een oorbel te hangen.
Niet inheems
Soms worden op het strand schelpen gevonden die hier zeker niet thuishoren en niet op een natuurlijke manier bij ons terechtkwamen. Kenners noemen dit 'zakjesschelpen'. De schelpen kunnen bijvoorbeeld komen uit een zakje met in toeristische winkels gekochte schelpen, of ze zijn uit iemands zak gevallen of weggegooid. Ook deze teldag waren er voorbeelden uit die groep. Bij Hoek van Holland ging het om een klep van de 'Atlantic calico scallop' (Argopecten gibbus) en om een met zeepokken bezette klep van de 'Southern quahog' (Mercenaria campechiensis). Die laatste kan dus al een flinke tijd in zee hebben gelegen, voordat hij net deze Schelpenteldag aanspoelde. Beide soorten leven onder andere in het Caribisch gebied en de Atlantische Oceaan, nabij de Verenigde Staten.
Rolstoel-parkeer-paniek
Bij Hoek van Holland ontstond even opschudding rond een verlaten rolstoel met breiwerk. Hulpdiensten rukten uit, maar het bleek loos alarm: de eigenaresse lag verderop in het zand geconcentreerd schelpen te tellen en haar vriend had de rolstoel een stukje hoger op het strand geparkeerd. Het leverde wél mooie vondsten op: ze hadden meerdere bijzondere schelpen gevonden en geteld, waaronder een wijde mantel (Aequipecten opercularis).
Zoetwatermossels
De Schelpenteldag vindt plaats op het Noordzeestrand, maar daar kun je ook zoetwatersoorten vinden. Die spoelen soms aan uit oude rivierlagen die op de zeebodem voor de kust liggen. Er werden oude kleppen gevonden van de schildersmossel, de bolle stroommossel en de bataafse stroommossel. En wie weet: misschien wordt tijdens een van de toekomstige teldagen wel een échte rivierparelmossel gevonden, zoals ooit bij Noordwijk op het strand. Een dergelijke vondst zou echt een enórme parel zijn!
Meer informatie:
- De Schelpenteldag is een jaarlijks initiatief van een groeiend aantal natuurorganisaties. Meer informatie is te vinden op Schelpenteldag.nl.
- Het totaaloverzicht van alle gevonden schelpen is op dezelfde website te vinden, bij de resultaten.
Tekst: Rykel de Bruyne, Stichting ANEMOON en Frank Wesselingh, Naturalis Biodiversity Center, Universiteit Maastricht
Beeld: Rykel de Bruyne; Julia van Beinum; Bas de Wilde; PICTAN