Meer dan honderdduizend schelpen geteld tijdens Schelpenteldag

Op tientallen plekken langs de Nederlandse, Belgische en Noord-Franse kust konden mensen terecht voor een excursie of een ‘Schelpdesk’ om 100 schelpen te verzamelen en op naam te brengen. Die reusachtige steekproef langs 400 kilometer Noordzeekust levert elk jaar een unieke kijk op de natuur in de zee. De schelpen op het strand vertellen namelijk een verhaal over wat er in het water gebeurt.

Geholpen door het prachtige lenteweer zorgden de schelpentellers voor een record. In totaal werden er langs de Noordzeekust bijna 109.000 schelpen – van 86 verschillende soorten – geteld. "Nooit eerder telden zoveel burgers zoveel schelpen aan zee", aldus initiatiefnemer Jan Seys van het Vlaamse zee-instituut VLIZ. "Uit een bevraging blijkt dat dit succes te danken is aan het feit dat het een leuke, leerrijke activiteit is in goed gezelschap en in een gezonde omgeving, die daarenboven ook nog nuttig is voor de wetenschap."

Mijlpaal

Nederland ging voor het eerst door de grens van 100.000 schelpen heen. "Een mooie mijlpaal bij onze vijfde editie", aldus bioloog Hannco Bakker van Naturalis. De Nederlandse Top-3 is ongewijzigd: strandschelpen staan op 1, kokkels op 2 en de Amerikaanse zwaardschede op 3.

"Nu we een steeds grotere dataset hebben, hopen we dat we ook veranderingen kunnen zien", vertelt Bakker. "We weten bijvoorbeeld dat zuidelijke soorten oprukken naar het noorden door het opwarmende water, en dat er steeds meer windmolens in zee komen waar andere schelpensoorten op groeien dan er in de zandbodem leven. Zien we dat ook in de gegevens van de Schelpenteldag terug? Daar gaan onze wetenschappers mee aan de slag."

Krenten in de pap

Op diverse stranden werden ook bijzondere vondsten gedaan. Zo doken op Ameland drie exemplaren op van de geplooide zonneschelp. Die was altijd erg zeldzaam, maar de laatste jaren duikt hij vaker op, mogelijk door klimaatverandering.

Op het strand van Westenschouwen vond een van de tellers een fossiel olifantstandje. Die zijn niet alleen zeldzaam, maar ook evolutionair bijzonder. Alle andere schelpen die je op het Nederlandse strand vindt, zijn afkomstig van tweekleppigen zoals mossels of van zeeslakken, maar olifantstanden vormen hun eigen aparte groep.

De Nederlandse organisatie kijkt dan ook enthousiast uit naar de editie van volgend jaar. "We hadden dit jaar meer stranden, meer vrijwilligers en meer tellers dan ooit", aldus Bakker. "Dankzij een subsidie van het Cultuurfonds kunnen we nu ook lesmateriaal over schelpen gaan ontwikkelen. De groei van de afgelopen jaren willen we verder doorzetten."

Meer informatie

• Meer over de resultaten – inclusief de volledige dataset van alle schelpenteldagen – op Schelpenteldag.nl/resultaten.
• De Schelpenteldag is een iniatief van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ). De  organisatie van de Nederlandse tak ervan is een samenwerking tussen de Strandwerkgemeenschap, Stichting Anemoon, Stichting Duinbehoud, de  Nederlandse Malacologische Vereniging en Naturalis. Daarnaast zijn er nog meer organisaties betrokken bij de uitvoering. Voor een totaaloverzicht kijk op schelpenteldag.nl/organisatie-en-partners.

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Taco van der Eb; Schelpenteldag.nl; Jelle Westra; Julia van Beinum