Winnende scriptie onderzoekt onze kijk op planten
StaatsbosbeheerDe Japanse duizendknoop wordt in Amsterdam jaarlijks voor 2 miljoen euro bestreden en staat sinds 2025 op de Unielijst van invasieve uitheemse soorten. De giftige wolfskers wordt in Nederland juist als zeldzame soort van nationaal belang beschermd, terwijl ze elders in Europa overvloedig voorkomt. Hoe kan het dat de ene plant wordt uitgeroeid en de andere wordt gekoesterd? En wie bepaalt eigenlijk wat inheems, zeldzaam of invasief is?
Sverre Beijne onderzocht deze vragen in zijn masterscriptie The Art of (Not) Being Governed: How the Deadly Nightshade and Japanese Knotweed acquire power in Amsterdam’s Vegetal Political Ecology aan de Universiteit van Amsterdam en won hiermee de vijfde editie van de Birgit Elands Scriptieprijs.
Planten krijgen een stem
Sverre onderzoekt in zijn thesis waarom er verschillend wordt omgegaan met de (giftige) wolfskers en de Japanse duizendknoop, vanuit hun historische betekenis en in relatie tot hoe deze niet-menselijke actoren verweven zijn met andere stedelijke actoren. Hij heeft zijn onderzoek op een creatieve en vernieuwende manier uitgevoerd. Naast de betrokken mensen heeft hij de planten als het ware geïnterviewd. Zo geeft hij niet-menselijke natuur een stem in het onderzoek. Sverre laat hiermee zien waarom dat waardevol is.
De jury was onder de indruk van deze keuze om de zogenoemde 'more-than-human actor' als uitgangspunt te nemen. Hoewel steeds meer onderzoek zich op dit perspectief richt, blijft de flora hierin nog onderbelicht. De jury: “We vinden dit waardevol omdat het actoren zoals beleidsmakers ertoe kan aanzetten om de relaties tussen mens en niet-menselijke natuur vanuit een breder perspectief te bekijken en dit te vertalen naar een beleid dat beide ten goede komt.”
Drie genomineerden
In totaal zijn 21 excellente scripties van zeven verschillende universiteiten en hbo-instellingen ingediend voor de scriptieprijs. De jury nomineerde daaruit drie kandidaten. De twee andere genomineerden waren Isabelle Duval (Vrije Universiteit Amsterdam) en Lila van Grieken (Leiden University). Isabelle schreef een diepgravende analyse van de omgang met klimaatverandering, gebaseerd op twee kunstwerken en een verhaal uit de Bijbel. Lila deed onderzoek naar groene vrijwilligersgroepen en hoe mensen daarbinnen de natuur steeds beter leren kennen. Ook laat ze zien hoe de verbinding met een natuurgebied en de liefde voor natuur leiden tot een duurzame inzet en betrokkenheid bij het vrijwilligerswerk.
Over de Birgit Elands Scriptieprijs
De Birgit Elands Scriptieprijs is voor de beste hbo- of wo-scriptie over de relatie tussen mens en natuur. Het is een initiatief van Wageningen University & Research, NatuurCollege en Staatsbosbeheer. De winnaar ontvangt duizend euro en een boom in het Wageningse voedselbos. De prijs werd zaterdag uitgereikt tijdens een symposium ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van de Jongerenraad van Staatsbosbeheer.
Ter nagedachtenis aan de in 2022 overleden onderzoeker Birgit Elands hebben Wageningen University & Research, Staatsbosbeheer en NatuurCollege de jaarlijkse prijs ingesteld. De jury bestond uit Arjen Buijs en Karin Peters (Wageningen University & Research), Keelin O’Connor (NatuurCollege) en Marjolein Kloek (Staatsbosbeheer).
Meer informatie
Tekst: Staatsbosbeheer
Beeld: Staatsbosbeheer (leadfoto: wolfskers); Nieke van Kuijk