Natuurjournaal 11 november 2026

De rotgans is een onomatopee. Dat wil zeggen dat deze vogelsoort zijn eigen naam roept, vandaar de enigszins aparte naam rotgans. De rotganzen die nu in Nederland zijn om te overwinteren hebben er een lange reis op zitten. Ze broeden in Midden- en Noord-Siberië, waarbij ze in hun reis hiernaartoe dus tot wel meer dan 5.000 kilometer hebben afgelegd. De hele reis doen ze in zo’n 16 etappes, maar één enkele vlucht kan wel meer dan 1.000 kilometer bedragen. Per dag wordt gemiddeld 118 kilometer gevlogen. De rotgans is te herkennen aan zijn zwarte kop, hals en borst, met een witte halsvlek. Ze hebben een donkergrijze rug en buik, en wat wit op de flanken.

Voor de liefhebber, er zijn nog twee andere (onder)soorten rotganzen (het is maar net wie je het vraagt of het ondersoorten of aparte soorten betreft). In Nederland gaat het in verreweg de meeste gevallen om de zwartbuikrotgans, die dus broedt in Siberië en waarvoor het Waddengebied en de Zeeuwse Delta belangrijke overwinteringsgebieden zijn. Op Spitsbergen en in het hoge noorden van Canada broedt de witbuikrotgans. Witbuikrotganzen overwinteren in Denemarken, Oost-Engeland en Ierland (de Canadese vogels), en er komen er elk jaar enkele tot enkele tientallen naar Nederland. In strenge winters kunnen het er enkele honderden zijn, als Deense vogels hiernaartoe uitwijken. De witbuikrotgans heeft een lichtere buik en rug, en lichtere flanken dan de zwartbuikrotgans. Er is dus een groter contrast tussen de zwarte borst en de rest van het lichaam. 

Daarnaast is er de zwarte rotgans, die broedt in het oosten van Noord-Siberië tot in Noord-Canada. Zwarte rotganzen overwinteren langs de noordelijke kusten van de Grote Oceaan, maar elk jaar komen er hooguit tien vogels in Nederland terecht. De flanken van de zwarte rotgans zijn spierwit en laten een groot contrast zien met, in vergelijking met de zwartbuik- en witbuikrotganzen, de donkerdere buik en rug. Tussen de donkere buik en de zwarte borst is vrijwel geen contrast te zien. Verder is de witte halsvlek groter dan bij de andere twee, en deze loopt bijna volledig rondom de nek. 

Tekst: Marco Wind, Nature Today
Beeld: Piet Munsterman, Saxifraga; Ted van den Bergh, Waarneming.nl; Nel Bekema, Waarneming.nl; A. J. Laansma, Waarneming.nl