Atalanta's in de winter

Een jaar of vijftig geleden stond de atalanta bekend als de meest algemene trekvlinder in Nederland. In het voorjaar, vanaf mei, kwamen atalanta’s uit zuidelijker gelegen gebieden in Europa naar het noorden. Voor een deel waren deze op doortocht naar Scandinavië en een deel bleef hier en plantte zich voort. De nakomelingen vlogen in de zomer, hadden soms nog een extra generatie hier, maar in de nazomer verdwenen ze naar zuidelijker streken in Europa.

Atalanta's kennen geen winterslaap. Ze zijn dus eigenlijk ‘jaarrond’ actief en planten zich ook min of meer jaarrond voort. In koelere omstandigheden duurt het wat langer voor een eitje uiteindelijk, via rups en pop, vlinder wordt, maar het kan de hele winter door. Tientallen jaren geleden waren atalanta's 's echter winters niet in Nederland en dat was maar goed ook, want toen had je regelmatig strenge tot zeer strenge winters en die konden ze zeker niet overleven.

Maar klimaatverandering leidt ertoe dat er nog maar weinig strenge of zeer strenge winters zijn en de laatste tientallen jaren zien we steeds vaker dat atalanta’s in de winter hier blijven. Zoals gezegd hebben ze geen winterslaap en zitten ze, als het te koud is, weggekropen tussen de planten, maar op zonnige en warme winterdagen komen ze tevoorschijn en kun je ze actief zien rondvliegen op zoek naar bloeiende planten. Dat is in de winter best een klus. Zeker in het buitengebied vind je niet snel nectar – hoewel dat ook aan het veranderen is.

In de Eindejaars Plantenjacht, die FLORON jaarlijks organiseert, zie je dat er tussen kerst en oud en nieuw best veel wilde bloeiende planten zijn. Zeker in de stad en met name in tuinen kunnen atalanta's ook midden in de winter nog wel bloeiende planten vinden. Als het een relatief zachte winter is, zullen vele atalanta's overleven. Mocht er een wat langere periode komen met forse nachtvorst, dan leggen vele het loodje.

Tekst en beeld: Kars Veling, De Vlinderstichting