Nieuwe salamandersoort ontdekt in het lab

Voor het ongeoefende oog – en zelfs voor het geoefende oog – zien ze er allemaal hetzelfde uit, maar genetisch gezien zit er behoorlijk wat verschil tussen de alpenwatersalamanders in Europa. Het bleek te gaan om een complex van vijf cryptische soorten. Alleen in Nederland komen al drie soorten voor, omdat er ook dieren uit de Balkan en Italië zijn geïntroduceerd.

Vlasina

Elders in Europa, om precies te zijn op het Vlasina-plateau op de grens van Servië en Bulgarije, bleek zelfs een nog onbeschreven soort voor te komen. Die heeft sinds dinsdag, na een publicatie in de taxonomische vakpers, ook een wetenschappelijke naam: Mesotriton similis. Voor het Nederlands stellen de auteurs de naam ‘vlasina-alpenwatersalamander’ voor. 

‘Similis’ betekent ‘soortgelijk’ en daarmee heb je ook meteen de uiterlijke beschrijving van de nieuwe soort te pakken: hij ziet eruit als een alpenwatersalamander. "Maar genetisch gezien verschilt hij minstens zo veel van de oorspronkelijke Nederlandse salamanders als jij van een chimpansee. Voor ons ziet het dier er dan wel identiek uit, maar als hij met andere alpensalamandersoorten paart, levert dat nakomelingen op die veel minder goed overleven", aldus onderzoeker Ben Wielstra van Naturalis en de Universiteit Leiden. 

Kwetsbaar

De nieuwe soort is ook meteen de zeldzaamste alpenwatersalamander van Europa. "Vanwege het beperkte leefgebied en de kleine populatie is hij zeer kwetsbaar voor vervuiling, aantasting van het leefgebied of uitgezette vissen", schrijven Wielstra en zijn Servische collega’s in Zootaxa. Daarin houden de auteurs nog de mogelijkheid voor een naamsverandering open: amfibieën-experts zijn het er onderling niet over eens of de groep waar de vijf alpenwatersalamanders toe behoren nou Mesotriton moet heten of Ichthyosaura. "Die kwestie is nog niet afgerond."

Meer informatie

• Lees de volledige publicatie A new alpine newt species from the Vlasina region of Serbia and Bulgaria in het wetenschappelijke tijdschrift Zootaxa.
• Zelf aan de slag met salamanders in Nederland? Kennisorganisatie RAVON biedt allerlei mogelijkheden om amfibieën te monitoren.

Tekst: Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Aleksandar Urošević (leadfoto: een vrouwelijk exemplaar van de vlasina-alpenwatersalamander (Mesotriton similis)); Wielstra en collega's