Terugblik webinar Beheer van Bijenlandschappen
Deltaplan BiodiversiteitsherstelDe afgelopen jaren zijn op veel plekken in Nederland bijenlandschappen aangelegd. Daarmee verschuift de aandacht steeds meer van inrichting naar beheer. Hoe zorg je ervoor dat een gebied zich blijft ontwikkelen? Welke beheermaatregelen zijn effectief? En hoe creëer je niet alleen voldoende voedsel, maar ook nestgelegenheid en structuurvariatie? Deze vragen vormden de rode draad van het webinar.
De drie sprekers lieten vanuit wetenschap, beheerpraktijk en gebiedsontwikkeling zien dat een succesvol bijenlandschap meer vraagt dan het inzaaien van bloemen. Juist de combinatie van voedselbronnen, nestgelegenheid, structuurvariatie en langdurig beheer bepaalt of wilde bijen daadwerkelijk profiteren.
Presentaties
Bijenlandschap: meer dan bloemen – Linde Slikboer, EIS Kenniscentrum Insecten
Linde Slikboer liet zien dat wilde bijen drie basisbehoeften hebben: voldoende voedsel, geschikte nestgelegenheid en een gevarieerd landschap met structuur. Hoewel bijenlandschappen vaak worden geassocieerd met bloemen, vormen juist nestlocaties voor veel soorten een belangrijke beperkende factor.
Bijzondere aandacht ging uit naar in de grond nestelende bijen. Het grootste deel van de Nederlandse wilde bijensoorten nestelt ondergronds en is afhankelijk van open, zonnige en onverstoorde bodem. Daarnaast spelen bomen, struiken, ruigtes, reliëf en geleidelijke overgangen tussen vegetaties een belangrijke rol als voedselbron, schuilplek en oriëntatiepunt.
Aan de hand van onderzoeksresultaten liet Slikboer zien dat gebieden met meer structuurvariatie meer soorten bijen en dagvlinders bevatten. Haar belangrijkste boodschap: kijk niet alleen naar bloemen, maar naar het landschap als geheel.
Bekijk de slides van de presentatie van Linde Slikboer (pdf: 8,1 MB).
Bijsturen met beheer – Thijs Gerritsen, Cruydt-Hoeck
Thijs Gerritsen ging in op de vraag hoe beheer kan bijdragen aan soortenrijke vegetaties die aantrekkelijk zijn voor bestuivers. Daarbij benadrukte hij dat maaibeheer een krachtig sturingsinstrument is, mits het zorgvuldig wordt toegepast.
Gefaseerd maaien zorgt ervoor dat gedurende het groeiseizoen altijd bloemen, zaden en beschutte plekken aanwezig blijven. Hierdoor ontstaat meer variatie in structuur en blijft het gebied aantrekkelijk voor verschillende soorten insecten. Tegelijkertijd vraagt goed beheer om maatwerk: wat op de ene locatie werkt, is niet automatisch geschikt voor een andere situatie.
Ook klimaatverandering kwam aan bod. Langere periodes van droogte, zachte winters en extreme weersomstandigheden hebben invloed op vegetaties en vragen om een flexibele beheerstrategie. Volgens Gerritsen ligt de sleutel in goed observeren, bijsturen waar nodig en werken met een beheerregime dat ruimte laat voor variatie.
Bekijk de slides van de presentatie van Thijs Gerritsen (pdf: 6,7 MB).
Van Engels raaigras naar bijenlandschap – Karina Hendriks, Bijenlandschap Kleverbergh
Karina Hendriks vertelde over de ontwikkeling van Bijenlandschap Kleverbergh in de Ooijpolder. Op voormalige productiegraslanden wordt daar gewerkt aan een gevarieerd landschap met kruidenrijke vegetaties, struweel, voedselbossen en leefgebied voor bestuivers.
Met behulp van de subsidie voor bijenlandschappen zijn onder meer honderden meters inheems struweel aangeplant, moederbedden aangelegd en duizenden biologische bloembollen geplant. Ook werd gewerkt met maaisel uit soortenrijke gebieden om de ontwikkeling van kruidenrijke vegetaties te versnellen.
Hendriks liet zien dat biodiversiteitsherstel tijd vraagt. Beheermaatregelen zoals maaien, afvoeren van maaisel en het beheersen van dominante soorten moeten gedurende meerdere jaren consequent worden uitgevoerd. Juist deze lange adem bepaalt uiteindelijk het succes van een bijenlandschap.
Bekijk de slides van de presentatie van Karina Hendriks (pdf: 31,9 MB).
Webinar Beheer van Bijenlandschappen. Tip: klik op de timestamp in de omschrijving om naar een specifieke presentatie te gaan (Bron: Deltaplan Biodiversiteitsherstel)
Meer informatie
- Wil je verder aan de slag met de kennis uit het webinar en meer leren over beheermaatregelen in de praktijk? Landschap Erfgoed Utrecht organiseert een gratis cursus Bijvriendelijk natuurbeheer. De cursus is onderdeel van het Bijenlandschap zwarte sachembij en wordt mede mogelijk gemaakt vanuit de Nationale Bijenstrategie.
- Via de Nationale Bijenstrategie en Deltaplan Biodiversiteitsherstel werken partners aan het versterken van leefgebieden voor bestuivers. Daarbij is niet alleen de aanleg van bijenlandschappen van belang, maar juist ook het beheer op de lange termijn. Houd onze websites in de gaten voor toekomstige webinars, praktijkvoorbeelden en kennisuitwisseling.
- De Nationale Bijenstrategie voert momenteel een subsidie voor bijenlandschappen uit. Samen met Deltaplan Biodiversiteitsherstel beoordeelden ze alle aanvragen. Bekijk welke nieuwe bijenlandschappen subsidie kregen.
Tekst en beeld: Deltaplan Biodiversiteitsherstel