Van voedselbanken voor bijen naar een PollinatorPad

The Pollinators bereikt al jaren bewoners, boeren, organisaties, gemeenten, ecologen en vrijwilligers, via landelijke campagnes zoals de Voedselbanken voor Bijen. Wat begon met 25 Voedselbanken voor Bijen groeide uit tot een netwerk van ongeveer 6.000 locaties verspreid over Nederland.

Volgens oprichter Tom van de Beek ontstond daardoor een nieuwe vraag. Veel mensen waren inmiddels bereid om iets voor bestuivers te doen. "De stap die we wilden zetten was van individuele actie naar collectieve actie om samen meer impact te maken", vertelt Van de Beek. Het PollinatorPad moet laten zien hoe mensen samen kunnen werken aan bijenlandschappen en ecologische verbindingszones. Niet vanuit een abstract verhaal over biodiversiteit, maar door samen iets tastbaars te realiseren.

Meer dan een wandelroute

Het PollinatorPad wordt een ecologische corridor én wandelroute van uiteindelijk 30 tot 40 kilometer door de Betuwe. Langs het traject worden voedselbronnen en schuilplekken voor bestuivers aangelegd, terwijl bezoekers tegelijkertijd kennismaken met biodiversiteit in de praktijk. Mede dankzij de subsidie Bijenlandschappen van de Nationale Bijenstrategie kunnen de eerste stappen worden gezet in de ontwikkeling van het pad. De komende periode wordt het concept van het PollinatorPad stapsgewijs verder ontwikkeld en getest, met als doel een schaalbaar model neer te zetten voor ecologische verbindingen in heel Nederland.

Het concept voor het PollinatorPad vloeit voort uit de wens van The Pollinators om van individuele actie naar collectieve gebiedsversterking te gaan. Een inspiratiebron voor Van de Beek was zijn tocht over de Camino de Santiago in Spanje. Die ervaring liet hem zien dat een route meer kan zijn dan een verbinding van A naar B en mensen kan helpen zich meer verbonden te voelen met de natuur. 

Versnellers van biodiversiteitsherstel

"Een pad is veel meer dan een ecologische verbindingszone", zegt Van de Beek. "Als mensen zich verbonden voelen met natuur, willen ze haar ook beschermen en herstellen." Daarom wordt het project zoveel mogelijk samen met “versnellers van biodiversiteitsherstel” ontwikkeld. Bewoners, boeren, bedrijven, gemeenten, ecologen en vrijwilligers worden actief betrokken bij de aanleg en verdere ontwikkeling van het pad. Ook organisaties als wandelverenigingen, outdoorbedrijven en lokale maatschappelijke initiatieven worden uitgenodigd om mee te denken en mee te doen. 

Investeren in betrokkenheid

Een belangrijk deel van het project bestaat uit het organiseren van bijeenkomsten, plantdagen en andere activiteiten. Volgens Van de Beek wordt vaak onderschat hoeveel tijd en energie nodig zijn om mensen in beweging te krijgen. Het is best arbeidsintensief om mensen op de been te krijgen.

Tijdens bijeenkomsten wordt niet alleen informatie gedeeld, maar wordt ook actief gevraagd naar ideeën en wensen van omwonenden en andere betrokkenen. Op die manier ontstaat een gezamenlijk project waarin verschillende partijen eigenaarschap ervaren.

Met behulp van de subsidie worden onder meer evenementen georganiseerd, plantgoed aangeschaft en educatieve activiteiten opgezet. Ook scholen worden betrokken om kinderen kennis te laten maken met bestuivers en biodiversiteit.

Het project sluit aan bij de doelen van de Nationale Bijenstrategie en raakt verschillende thema's die belangrijk zijn voor bestuivers, zoals biodiversiteitsherstel, natuurinclusieve inrichting van de leefomgeving en het creëren van voldoende voedsel- en schuilplekken gedurende het hele jaar.

Van plan naar praktijk

Hoewel het uiteindelijke pad nog in ontwikkeling is, worden de eerste concrete stappen inmiddels gezet. Dit najaar staan verschillende plantdagen op het programma en wordt gewerkt aan de aanleg van nieuwe landschapselementen. De eerste fase van het initiatief, met behulp van de subsidie, richt zich op het leggen van de basis: het testen van de methodiek met plantdagen, de uitrol van educatieve middelen – zoals podcast en app – en het bouwen aan de bloeiboog. Dit vormt het stabiele eerste deel van de volledige bloeiboog van ongeveer 7.000 vierkante meter bloemrijk lint en minimaal 1 kilometer aan blijvende landschapselementen, zoals heggen.

Grote delen van het PollinatorPad liggen relatief dicht bij NS-stations, waardoor het gebied eenvoudig bereikbaar is voor bezoekers. Daarnaast wordt gekeken naar aansluiting op bestaande wandelroutes en NS-wandelingen om een breder publiek te bereiken. Ook wordt gewerkt aan informatieborden zodat bezoekers meer kunnen leren over bestuivers en biodiversiteit. Op termijn moet het PollinatorPad uitgroeien tot een netwerk van routes waarin natuurherstel, recreatie en educatie samenkomen.

Begin klein, werk samen

Voor organisaties die zelf aan de slag willen met een bijenlandschap heeft Van de Beek een duidelijke boodschap: "Pas wat je doet niet aan op wat een subsidie vraagt, maar op waar je zelf in gelooft en waar je verschil kunt maken." Daarnaast pleit hij voor samenwerking en het benutten van bestaande kennis. Organisaties hoeven volgens hem niet alles zelf uit te vinden, maar kunnen elkaar juist aanvullen, ieder vanuit eigen expertise. Zo kun je samen veel meer bereiken.

Volgens Van de Beek is dat misschien wel de belangrijkste les van het PollinatorPad: biodiversiteitsherstel begint niet bij bloemen of heggen, maar bij mensen die samen in actie komen. Daarin schuilt de basis voor blijvende impact.

Meer informatie

• De Nationale Bijenstrategie voert de subsidie voor bijenlandschappen uit. Samen met Stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel beoordeelden ze alle aanvragen. Bekijk welke nieuwe bijenlandschappen subsidie kregen.

Tekst: Deltaplan Biodiversiteitsherstel
Beeld: Luciano Scott, Nationale Bijenstrategie (leadfoto: de eerste bijen weten hun weg al te vinden)