Hoe ziet de Nederlandse flora van de toekomst eruit?

Klimaatverandering is geen abstract toekomstscenario meer. Nederland krijgt te maken met uitzonderlijk droge zomers en periodes van extreme neerslag. Ook in de stad zijn de gevolgen merkbaar. Stenen en asfalt houden warmte vast, waardoor de temperatuur op hete dagen flink kan oplopen. Dat heeft invloed op de stadsflora: soorten die goed tegen hitte en droogte kunnen, krijgen mogelijk meer kansen, terwijl andere het moeilijker krijgen. 

Flora in beweging

Planten kunnen niet zomaar naar een koelere plek vertrekken. Sommige soorten passen zich aan, terwijl andere uit delen van hun huidige verspreidingsgebied verdwijnen. Tegelijkertijd vestigen nieuwe soorten zich in Nederland, waaronder planten uit Zuid-Europa die beter gedijen bij hogere temperaturen. Onze flora is voortdurend in beweging. 

De nieuwe tuinvakken laten zien hoe een toekomstbestendige Nederlandse flora eruit zou kunnen zien. Het is geen exacte voorspelling, maar een scenario van mogelijke ontwikkelingen. Bezoekers ontmoeten er vertrouwde soorten, zoals de eenstijlige meidoorn, naast planten die zich door het veranderende klimaat gemakkelijker in Nederland kunnen vestigen, zoals slaapkamergeluk en stokroos. 

Samenhang in de natuur

Planten staan nooit op zichzelf. Wanneer soorten verdwijnen, verliezen insecten en andere dieren hun voedsel, schuilplaatsen en leefgebied. Dat verstoort ecosystemen, waarin planten, insecten en vogels van elkaar afhankelijk zijn, en maakt de natuur kwetsbaarder voor ziekten en andere bedreigingen. Een gevarieerde flora vormt juist de basis voor een veerkrachtig ecosysteem. Het tegengaan van biodiversiteitsverlies is daarom van groot belang.

Zelf aan de slag 

Met de Nederlandse flora van de toekomst wil de Hortus Botanicus Amsterdam bezoekers ook inspireren om zelf bij te dragen aan een groenere leefomgeving. Dat kan op een balkon, in een geveltuin of in een kleine stadstuin. Denk aan minder vaak maaien, een inheems bloemenperk aanleggen of een insectenhotel plaatsen. Ook kun je deelnemen aan citizen-scienceprojecten, waarbij je soorten telt en zo bijdraagt aan wetenschappelijk onderzoek en het in kaart brengen van de soortenrijkdom. 

De nieuwe tuinvakken sluiten aan bij een bredere ontwikkeling binnen de Hortus Botanicus Amsterdam. In de vernieuwde Klimatenkas wordt al zichtbaar hoe klimaat en biodiversiteit wereldwijd met elkaar verbonden zijn. Met de Nederlandse flora van de toekomst brengen we dat verhaal dichter bij huis. Klimaatverandering speelt niet alleen in tropische regenwouden of verre natuurgebieden, maar ook hier, midden in de stad. De natuur verandert voortdurend, en wij hebben invloed op de richting waarin die verandering gaat. 

Tekst: Hortus Botanicus Amsterdam
Beeld: Hanneke Jelles