Natuurjournaal 5 november 2026

Er zijn twee soorten slaapmuizen in Nederland, de eikelmuis en de hazelmuis. Allebei zoeken ze, na een periode van overvloed op de bosvloer in de herfst, een rustig plekje op zodra het kouder begint te worden. Ze eten in de herfst veel vruchten, zaden en noten – waaronder hazelnoten en eikels – om lichaamsvet op te slaan. Hazelmuizen verdubbelen in de herfst hun lichaamsgewicht, maar leggen geen voedselvoorraad aan. Daarom zijn er alsnog veel die tijdens de winter omkomen. Ook eikelmuizen maken geen voedselvoorraad. Omdat na de winterslaap de paartijd meteen voor de deur staan, moeten ze snel hun reserves aanvullen met veel kalk en eiwitten. In vergelijking met andere slaapmuizen eten eikelmuizen meer dierlijk voedsel, zoals spinnen en slakken.

De eikelmuis, die in Zuid-Limburg voorkomt, is helaas het meest bedreigde zoogdier van Nederland – er zijn er nog slechts zo'n honderdvijftig. Ook in Zuid-Europa komen ze voor. Sinds 2006 heeft het dier de status 'Ernstig Bedreigd' op de Rode Lijst. Eikelmuizen houden van omgevingen met dichte ondergroei en profiteren bijvoorbeeld van zonnige open plekken die na een storm zijn ontstaan door een omgevallen boom. Op die plekken schieten andere planten uit de grond en daar begeven ze zich graag tussen. Ook de hazelmuis leeft diep verborgen, in struwelen en houtwallen. Hazelmuizen houden er niet van op de grond te lopen. Met hun opponeerbare tenen grijpen ze behendig takken en twijgen vast. Ze staan ook wel bekend als 'aapje'!

Tekst: Karen Bosma, Nature Today
Beeld: Mark Zekhuis, Saxifraga; Zoë Helene Kindermann, Wikimedia Commons