Hoe maak je het stedelijk gebied aantrekkelijker voor de egel? Nieuw rapport geeft inzichten en laat kansen zien
Zoogdierbescherming NederlandEen egel heeft in het stedelijk gebied vier dingen nodig (de 4 V's): een verblijfplaats om te schuilen en te overwinteren, voldoende voedsel, verbindingen tussen groengebieden, en een veilige omgeving zonder al te veel risico's zoals druk verkeer en robotmaaiers.
Kansen en knelpunten
In opdracht van de gemeente Apeldoorn bracht Zoogdierbescherming Nederland, samen met Zodion Zoogdieronderzoek Nederland, in kaart hoe de stad er door de ogen van de egel uitziet. Egelwaarnemingen zijn daarvoor gecombineerd met gegevens over groenbeheer en de Groenblauwe Hoofdstructuur van de gemeente.
Dat leverde een kansen- en knelpuntenkaart op, met onder meer wijken waar de groenstructuur vooral uit gras zonder struiklaag bestaat en verkeersknelpunten. Per situatie is een maatregelenpakket opgesteld dat laat zien wat er nodig is op die plek – van doorgangen in schuttingen en het verbinden van groenstroken tot aangepast maaibeheer en faunapassages.
"Het rapport geeft ons een beeld van hoe en waar de egel in Apeldoorn tegen barrières aanloopt en waar de meeste winst te halen is. Die inzichten nemen we mee in ons groenbeleid en -beheer, bijvoorbeeld bij het beheer van de groenstructuur en bij toekomstige wegwerkzaamheden. Daarnaast zien we kansen om bewoners te stimuleren hun tuin egelvriendelijker in te richten en egelwaarnemingen door te geven."
Gemeente Apeldoorn
De meeste kansen liggen in het groen dat er al is. Veel groenstroken in steden bestaan uit gras zonder ondergroei. Een struiklaag langs die stroken geeft egels dekking, zodat ze zich veilig kunnen verplaatsen. Ook geschikte leefgebieden die slecht met elkaar verbonden zijn, kun je met extra ondergroei of een haag aan elkaar koppelen. Het grootste knelpunt is het verkeer. Egels worden vooral aangereden waar drukke wegen een groene verbinding doorkruisen of er vlak langs lopen. Daarnaast kunnen egels verdrinken in watergangen met steile, harde oevers.
Er zijn vier situaties die elke gemeente op een kaart kan herkennen, elk met een eigen aanpak:
- In buurten met weinig groen ligt de nadruk op vergroening van tuinen en openbare ruimte, met voorlichting aan bewoners.
- Waar wel groen is dat niet met elkaar verbonden is, kunnen groenstroken aan elkaar worden gekoppeld door ondergroei aan te planten.
- In groene buurten waar weinig egels worden gemeld, moet de gemeente eerst nagaan of de egel er echt ontbreekt, door het doorgeven van waarnemingen te stimuleren.
- Op plekken waar egels worden aangereden, zijn faunapassages nodig.
De egel als paraplusoort
Vrijwel alle maatregelen voor de egel pakken ook gunstig uit voor andere stadsdieren, van kleine marterachtigen tot vogels en insecten. De egel werkt hier echt als een paraplusoort. Bewoners kunnen zelf ook veel doen. Omdat egels per nacht meerdere tuinen bezoeken, heeft het het meeste effect als een hele straat meedoet. Een paar voorbeelden:
- Maak een opening onderaan de schutting, zodat egels van tuin naar tuin kunnen lopen.
- Laat in een hoek van de tuin blad, takken en dood hout liggen als schuilplek.
- Gebruik geen slakkenkorrels en laat de robotmaaier alleen overdag rijden.
- Geef waarnemingen van levende en dode egels door via Waarneming.nl.
Meer informatie
- Bekijk de storymap met kaarten over het onderzoek.
Tekst: Luuk Zwartenkot, Zoogdierbescherming Nederland
Beeld: Tom Heijnen
