Kijk nou: een vlinder op mijn raam!

Het gaat om motten, oftewel nachtvlinders, en deze worden niet gelokt door het licht – want dan lijkt het of ze ervan houden – maar ze worden erdoor verward. Eenmaal op de verlichte ruit ‘denken’ ze dat het dag is en blijven ze dus stil zitten. Het zijn vooral vlinders uit de spannerfamilie die we vaak op verlichte ramen zien. Nu, halverwege november, gaat het vooral om de grote en de kleine wintervlinder, maar er worden wel meer soorten gemeld.

Grote wintervlinder

De grote wintervlinder is er al een aantal weken en zal ook de komende tijd nog te zien zijn. De mannetjes worden bij het invallen van de duisternis soms vliegend waargenomen, vaak meerdere exemplaren bij elkaar. Ze vliegen daarbij ongeveer twee meter boven de grond tussen steeds dezelfde bomen heen en weer. Vanaf vroeg in de avond tot ruim na middernacht komen de mannetjes op licht, soms in grote aantallen. De vrouwtjes kunnen worden gevonden door in het donker boomstammen af te zoeken. Zij zijn lastiger te vinden dan mannetjes, want deze missen de vleugels waarmee vlinders juist zo opvallen. De vrouwtjes zetten nu hun eitjes af in schorsspleten en tussen korstmossen. Deze eitjes overwinteren en in het voorjaar komen de rupsen tevoorschijn.

Kleine wintervlinder

De kleine wintervlinder komt later in het jaar tevoorschijn en dat begint nu. In goede jaren kunnen deze zeer talrijk zijn en met tientallen en soms honderden of duizenden bijeen worden gezien. De vlinders komen goed op licht en zijn vaak op verlichte vensters aan te treffen. Wanneer men in de late herfst of het begin van de winter in het licht van auto- of fietslampen nachtvlinders ziet dwarrelen, gaat het – vooral in de buurt van bossen en struwelen – vrijwel zeker om de mannetjes van deze kleine wintervlinder. Zowel de mannetjes als de vrouwtjes kunnen in het donker rustend of omhoog kruipend op boomstammen worden waargenomen. De mannetjes zijn, tijdens de top van de vliegtijd, soms met tientallen te zien als ze onderaan boomstammen wachten op vrouwtjes. Deze aantallen zijn er nu nog niet. Ook van de kleine wintervlinder hebben de vrouwtjes trouwens geen vleugels en ze kunnen dus niet vliegen. De soort overwintert als ei op een twijg of in een bastspleet dicht bij een bladknop.

Tekst en beeld: Kars Veling, De Vlinderstichting