Natuurjournaal 21 april 2026

De grijze zandbij is een solitaire bijensoort die overal voorkomt in Europa. Deze bij is gespecialiseerd in het verzamelen van stuifmeel van wilgen, waardoor ze vaak al vroeg in het voorjaar actief is. De wilgen moeten wel binnen een straal van zo’n 250 meter van het nest vandaan staan. Vrouwtjes graven hun nesten in zandige bodems, soms in grote groepen, maar elk individu zorgt voor haar eigen nest. De nestgang gaat vaak wel tot 50 centimeter loodrecht naar beneden. Daar vertakt de gang zich in meerdere broedcellen. Wat een gegraaf! Opvallend is dat mannetjes vaak eerder uit het ei komen dan vrouwtjes en dan massaal rond de nestplaatsen wachten om te paren. Nestlocaties blijven soms jarenlang in gebruik. De bijensoort speelt een belangrijke rol in de bestuiving van vroegbloeiende planten. De vrouwtjes zien nu soms bijna helemaal geel van het verzamelde stuifmeel.

We zijn gewend dat eenden op de grond broeden, maar niets is minder waar. Brilduikers, bijvoorbeeld, zijn echte holenbroeders. De IJsselvallei en de Noord-Veluwe zijn bekend om het voorkomen van brilduikers. Deze vogels zijn dus altijd op zoek naar goede holen. Nestholen van de zwarte specht zijn favoriet, maar die zijn er niet altijd genoeg. Om de brilduikerpopulatie tegemoet te komen, hangen in Zweden al veel van de nestkasten zoals op de foto, die zijn daar zeer succesvol. Er is nu ook in de IJsselvallei een experiment gestart met nestkasten zoals deze. De eerste resultaten in Nederland zijn nog niet bekend, maar dit seizoen kan het gebeuren! Andere eendensoorten die in holen broeden zijn zaagbekken, nonnetjes en bergeenden. Deze laatste maken graag gebruik van konijnenholen.

Tekst: Mike Hirschler, IVN Deventer
Beeld: Kars Veling; Shutterstock