Het beschermen van zeevogels en het herstellen van natuurlijke vegetatie kan laaggelegen tropische atoleilanden een reële kans geven in de strijd tegen de dreiging van de stijgende zeespiegel, zo blijkt uit een nieuw onderzoek. Opwarming van de aarde zorgt ervoor dat de zeespiegel zal stijgen. Dit dreigt tropische 'paradijselijke' atoleilanden, zoals die in de Indische en Stille Oceaan, onder water te zetten.
Aanpassen
In een publicatie in het tijdschrift Science Advances laat een internationaal team van onderzoekers, geleid door marien wetenschappers van Lancaster University, zien hoe de voedingsstoffen uit de poep van zeevogels van invloed zijn op atoleilanden en de omringende koraalriffen. En hoe dit hun vermogen beïnvloedt om zich aan te passen aan de stijgende zeespiegel.
Hoofdauteur en hoogleraar Nick Graham van Lancaster University licht toe: “Het vervangen van oude, verlaten kokospalmplantages door natuurlijke vegetatie en het herstellen van zeevogelpopulaties door invasieve ratten uit te roeien, kan de sleutel zijn tot het overleven van deze kleine, laaggelegen eilanden.
Ratten
“Atoleilanden zijn niet statisch. Het zijn van nature dynamische systemen die kunnen veranderen en zich aanpassen aan hun omgevingsomstandigheden, mits ze daar de kans voor krijgen. Onze bevindingen tonen aan dat een combinatie van inheemse bossen en een gezonde populatie van aanwezige zeevogels – beschermd tegen invasieve soorten zoals ratten – atollen kan helpen gelijke tred te houden met de zeespiegelstijging die tegen het einde van de eeuw bij een opwarming van 2 graden Celsius wordt verwacht.”
De voedingsstoffen in vogelpoep zorgen ervoor dat de riffen sneller groeien. Dat voorkomt erosie van de eilanden en zorgt dat er meer materiaal aanspoelt waar de eilanden van gemaakt zijn. Veel tropische eilanden hebben hun zeevogelpopulaties echter verloren door een combinatie van verdwenen rustgebieden en invasieve ratten.
Kokospalmen
Op veel atollen is daarnaast de inheemse vegetatie gekapt en is het land omgevormd voor bebouwing of landbouw. Naar schatting domineren kokosplantages nu zo'n 60 procent van de bossen op atollen in de Stille Oceaan.
De onderzoekers, waaronder Sebastian Steibl van Naturalis, ontdekten dat koralen op riffen rond eilanden met gezonde zeevogelpopulaties veel sneller groeien dan op eilanden zonder vogels. Deze door voedingsstoffen verrijkte koralen verkalkten bovendien sneller, waardoor er meer hard rifsubstraat werd gevormd. "Zeevogelpoep is een katalysator voor koraaleilanden: het versnelt de groei van boomwortels en koralen, en het versnelt de sedimentproductie van riffen. Het hele ecosysteem werkt sneller dankzij die poep en het resultaat is dat atollen beter om kunnen gaan met klimaatverandering", aldus Steibl.
Deze resultaten bieden nieuw bewijs dat herstel van de natuur niet alleen gunstig is voor de biodiversiteit zelf, maar ook voor de eilanden en de mensen die er wonen. Steibl: "Technische oplossingen zoals hoge dijken zijn duur en eigenlijk alleen maar toepasbaar bij dichtbevolkte gebieden. Voor de meeste dun- of onbewoonde eilanden kunnen we de klimaatweerbaarheid vergroten door samen te werken met de natuur. Door de vogelpopulaties te herstellen, geven we ze de beste kans om met zeespiegelstijging om te gaan."
Meer informatie
- Artikel: Seabirds and native vegetation drive ecosystem processes that support atoll island resilience.
Tekst: Lancaster University & Naturalis Biodiversity Center
Beeld: Sebastian Steibl, Naturalis Biodiversity Center (leadfoto: fregatvogel met kuiken); Yadvinder Malhi