Minder maaien: is dat altijd beter voor de natuur?

Minder maaien is niet altijd beter. Kijk bijvoorbeeld naar de Witte klaver: deze zou verdwijnen uit een voedselrijke berm als je de berm maar één keer per jaar maait. En dat terwijl Witte klaver juist heel waardevol is: doordat hij bloeit van mei tot in oktober halen veel insecten daar bijna het hele seizoen hun nectar vandaan.

Minder maaien is dus niet altijd de weg naar meer bloemen en insecten in bermen. Naast klavers zijn er nog meer belangrijke nectarplanten die juist groeien op plekken die wat opener zijn of waar wat vaker gemaaid wordt: denk bijvoorbeeld aan laagblijvende soorten als Gewoon biggenkruid, Kleine leeuwentand en Paardenbloem. Deze soorten maken een wortelrozet: bladeren die in een rozet tegen de grond aan liggen waardoor ze goed tegen maaien kunnen. Veel van deze soorten staan vaak snel weer in bloei na een maaibeurt. Zeker de kruipende Witte klaver kan goed tegen maaien en bloeit binnen één week na een maaibeurt alweer. In voedselrijke bermen waar minder gemaaid wordt nemen hoog opschietende grassen en ruigteplanten, denk aan Kweek, Grote brandnetel en Ridderzuring, het vaak al snel over en verdwijnen deze laagblijvende soorten. Diversiteit in maaibeheer, waarbij de frequentie van het maaien is afgestemd op de aanwezige vegetatie, is dus aan te raden. Meer daarover lees je in de handige Veldgids Ecologisch bermbeheer, die gratis te downloaden is.

Zie jij klavers bij jou in de berm?

De aanwezigheid van Witte klavers in de berm zegt dus iets over hoe die berm beheerd wordt en over de voedselrijkdom van de berm. Naast de klavers zijn er nog veel meer soorten die iets zeggen over de kwaliteit van de berm. Ook daarover lees je meer in de veldgids.

De Natuur en Milieufederatie Utrecht en FLORON zijn dit jaar in de provincie Utrecht het project Bermscouts gestart: samen met vrijwilligers monitoren we de planten die in bermen voorkomen. Op die manier werken we samen toe naar meer bloemen en insecten in bermen door heel de provincie Utrecht. Ben je benieuwd of er in jouw berm klavers voorkomen? Ga dan eens op pad met de zoekkaart en kijk of je de planten kunt herkennen. Wil je aan de slag als Bermscout en bijdragen aan meer kennis over de kwaliteit van onze bermen? Neem dan contact op met Isabel.  

Meer over Bermscouts

Bermscouts is een initiatief van de Natuur en Milieufederatie Utrecht en FLORON. Bermscouts is een citizen science-project waarbij inwoners worden opgeleid tot 'Bermscouts' en de kwaliteit van bermen in kaart brengen. Gewapend met een zoekkaart brengen ze de Nectarindex, een wetenschappelijke methode om de nectar- en bloemenwaarde van bermen te meten, in hun eigen omgeving in kaart. De verzamelde gegevens worden gedeeld met gemeenten, zodat bermbeheer indien nodig concreet verbeterd kan worden. Dit jaar is het project gestart in de gemeenten Baarn, Bunnik en De Bilt.

Tekst: Isabel Kruisheer, Natuur en Milieufederatie Utrecht; Stef van Walsum, FLORON
Beeld: Anthonie Stip (leadfoto: aardhommel op witte klaver); Natuur en Milieufederatie Utrecht