Jakobskruiskruid bloeit en dat is top
FLORONIn verschillende biotopen zijn ’s zomers relatief weinig bloeiende planten te vinden. Denk hierbij aan verdroogde dan wel begraasde of kort gemaaide graslanden en bermen. Tussen de goudgele sprieten van de grassen of kort begraasde bruine stompjes steken de gele bloeiwijzen van Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris subsp. vulgaris) als een oase voor insecten boven de vegetatie uit. In de bloeitijd van Jakobskruiskruid, van juni tot september, maken veel insecten dankbaar gebruik van deze plant.
Jakobskruiskruid als noodzakelijke voedselbron
Van 150 verschillende soorten insecten, waaronder vele tientallen bijen, zweefvliegen en vliegen, is bekend dat zij foerageren op Jakobskruiskruid. De helft van alle Nederlandse vlinders is op Jakobskruiskruid waargenomen. De insecten halen hier nectar en stuifmeel. 77 soorten insecten zijn zelfs zeer afhankelijk van de plant. Dat betekent dat als Jakobskruiskruid er niet meer zou zijn, een deel van deze 77 soorten ook zouden verdwijnen.
Jakobskruiskruid als waardplant
Daarnaast zijn er 40 insectensoorten die Jakobskruiskruid gebruiken als waardplant. Zij zetten bijvoorbeeld hun eitjes af in de bloemen, bladeren, stengel of wortels en leven als rups of larve van de plant. De bekendste is de Jakobsvlinder met de roodzwarte vleugels. De rupsen vallen erg op met hun knaloranje en zwarte strepen. Ze kunnen de plant compleet kaal eten. Alles bij elkaar opgeteld is Jakobskruiskruid een zeer waardevolle plant voor de Nederlandse biodiversiteit.
Jakobskruiskruid als heet hangijzer
Zo geliefd als Jakobskruiskruid is bij vele insecten, zo gevreesd wordt de plant in de agrarische sector, en dan met name onder houders van koeien en paarden. De plant bevat zogenaamde pyrrolizidine alkaloïden die erg giftig zijn voor deze dieren, en in mindere mate voor schapen en geiten. Vers smaakt Jakobskruiskruid erg bitter en heeft een kenmerkende geur – koeien en paarden laten de plant staan. Maar gedroogd in hooi verdwijnen die typische smaak en geur en herkennen de dieren Jakobskruiskruid niet meer als zodanig. Wanneer zij grote hoeveelheden Jakobskruiskruid nuttigen, kunnen zij ziek worden of zelfs overlijden. Het is dan ook van belang dat koeien en paarden zo min mogelijk hooi met Jakobskruiskruid krijgen voorgeschoteld. Dit laatste is een uitdaging, omdat de soort afgelopen decennia enorm is toegenomen als gevolg van grasland- en bermbeheer dat Jakobskruiskruid bevordert. Ook klimaatverandering speelt een rol.
Ecologisch bermbeheer
Gelukkig is er met goed grasland- en bermbeheer veel te winnen. Download voor meer tips voor beter grasland- en bermbeheer de gratis Veldgids Ecologisch bermbeheer (pdf: 5,8 MB). Daarnaast laat recent onderzoek zien dat schapenbegrazing ook een oplossing kan zijn in het terugdringen van Jakobskruiskruid-dominantie in een grasland.
Meer informatie
Lees meer over Jakobskruiskruid in de volgende artikelen:
- Jakobskruiskruid: Feiten, Fabels en Biodiversiteit.
- Twee keer zoveel Jakobskruiskruid in Nederland sinds 1975.
- De waarde van Jakobskruiskruid voor onze biodiversiteit.
- Jakobskruiskruid krijgt onterecht de schuld.
- Geweld tegen Jakobskruiskruid werkt averechts.
- Onrust over Jakobskruiskruid – communiceren is een kunst.
- Verspreidingsmechanisme Jakobskruiskruid uitgeplozen.
- Voorkómen en vóórkomen van Jakobskruiskruid: hulp uit de bodem? (pdf: 0,4 MB).
Tekst: Leonie Tijsma, Constant Swinkels en Baudewijn Odé, FLORON
Beeld: Stef van Walsum (leadfoto: Jakobskruiskruid met roodbont heide-uiltje (Anarta myrtilli)); Baudewijn Odé; Esther Hegt