Veilige haven voor reeën en reekalveren in vogelvriendelijk natuurbeheer

Binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) voeren boeren beheerpakketten uit om leefgebieden van planten- en diersoorten in het agrarisch gebied te verbeteren. Soms trekken de pakketten ook soorten aan die je niet zo een-twee-drie verwacht als je afgaat op de naam van het pakket. In de vogelakkers en vogelvriendelijke eiwitgewassen van veehouders Coen Bink en Cornelis Lont werpen reeën hun jongen, die daar vervolgens, met hulp van deze boeren, veilig hun eerste weken doorbrengen.

Beheerpakketten

Lont en Bink zijn deelnemer aan het ANLb via Agrarische Natuurvereniging (ANV) Hollands Noorden, die haar werkgebied heeft in de Noordkop. De pakketten vogelakker en vogelvriendelijke eiwitgewassen zijn twee van de beheerpakketten die boeren met de ANV kunnen afspreken. Deze pakketten bestaan uit een teelt van de eiwitgewassen luzerne, klaver of grasklaver. Deze worden bij een vogelakker gecombineerd met kruidenstroken.

De gewassen zijn qua structuur interessant voor verschillende broedvogels. Tegelijkertijd kunnen de eiwitgewassen door de veehouder gemaaid worden om te gebruiken als veevoer. Maar de boer mag het gewas niet maaien voor 1 juni en dan alleen als er eerst een veldmedewerker van de ANV heeft gekeken of er geen broedgevallen aanwezig zijn.

Hoog maaigewas geschikt voor reeën

Door het maairegime van deze pakketten groeit het gewas hoog op. Vanuit voorgaande jaren wist ANV Hollands Noorden dat reeën uit het Robbenoordbos regelmatig gebruikmaken van deze hoge vegetatie. Reegeiten kiezen er bewust voor om hier hun kalfjes ter wereld te brengen. Daarna blijven de pasgeboren dieren de eerste paar weken vrijwel onbeweeglijk op dezelfde plek liggen. Ze zijn geurloos, waardoor roofdieren hen nauwelijks kunnen vinden. De moeder bezoekt haar jongen slechts enkele keren per dag om ze te zogen.

Voorafgaand aan het maaien wilde de ANV daarom niet alleen controleren op broedvogels, maar ook op de mogelijke aanwezigheid van reekalfjes. De boeren wilden hier graag aan meewerken.

Drone maakt verborgen reeën zichtbaar

Om de reekalfjes op te sporen maakt ANV Hollands Noorden gebruik van een drone met warmtecamera. In de vroege ochtend vliegt de drone op ongeveer 25 meter hoogte over de akkers. Doordat het land vroeg in de morgen nog koud is, zijn dieren op de warmtebeelden goed zichtbaar, zelfs wanneer ze volledig verscholen liggen tussen de vegetatie.

Tijdens de controle bij Cornelis Lont werd door veldmedewerkers Iwan Poel en Eelco Drenth in de luzerne eerst een fazantenhen met vier kuikens waargenomen. Even later verschenen meerdere volwassen reeën op het scherm – twee reegeiten en een bok – die overdag rustten in het perceel.

Omdat één van de geiten mogelijk nog drachtig was, werd in overleg met Lont besloten het maaien uit te stellen. Twee weken later volgde opnieuw een controle. Toen waren er geen reeën of kalfjes meer aanwezig en kon het perceel alsnog veilig worden gemaaid.

Zogende reegeit

Bij Coen Bink leverde de controle helemaal een bijzonder beeld op. In de grasklaver en kruidenstroken van de vogelakker werden vier reekalfjes en negen volwassen reeën aangetroffen. Tijdens de dronevlucht werd zelfs vastgelegd hoe een reegeit haar kalf zoogde.

Drie kalfjes waren inmiddels oud genoeg om zelfstandig uit het perceel naar een veilige schuilplaats te lopen. Voor het vierde kalfje werd een ruime zone afgezet die tijdens het maaien ongemoeid bleef. Roel Machielsen, een medewerker van Bink, liep vervolgens samen met vrijwilliger Otto de Vries en veldmedewerker Mariska Verment voor de maaimachine uit om de aanwezige reeën rustig te verjagen.

Taart

Als afsluiter van deze geslaagde ochtend was er koffie en had Bink zelfs gebak verzorgd. Iedereen was erg enthousiast over deze samenwerking waarin landbouw en natuur goed samengaan. Door vooraf zorgvuldig te controleren kunnen boeren hun werk doen én krijgen jonge reeën een veilige start.

Meer informatie

• Lees meer over het werk van ANV Hollands Noorden.
• ANV Hollands Noorden is een van de 39 agrarische collectieven die zijn aangesloten bij BoerenNatuur.

Tekst: Eelco Drenth en Dorien de Haan, ANV Hollands Noorden
Beeld: Otto de Vries; Iwan Poel; Eelco Drenth