Het wordt weer heidelibellentijd

Even vooraf, om misverstanden te voorkomen: heidelibellen zijn zeker niet alleen op de heide te verwachten, maar zitten overal. En in de naamgeving wordt vaak naar een rode kleur verwezen, maar de kleur is voor de herkenning niet van belang – daarvoor moet je op andere zaken letten. Vrouwtjes zijn trouwens nooit rood, maar altijd gelig tot bruin.

De bloedrode heidelibel is er vroeg bij en is al een paar maanden te zien. Ook de komende tijd kun je die nog wel tegenkomen. Het belangrijkste kenmerk waaraan je deze libel kunt herkennen zijn de volledig zwarte poten. De mannetjes zijn donkerrood en de vrouwtjes geel met wat donkere tekening. De andere twee algemene heidelibellen hebben een duidelijke, lichte – soms echt gele – streep over de poten lopen. Dat verschil is vaak goed te zien. Die twee soorten, de steenrode en de bruinrode heidelibel, lijken veel op elkaar.

Om deze twee soorten heidelibellen uit elkaar te houden, vind je een belangrijk kenmerk aan de voorzijde van de kop. Boven de bek zit een zwarte vlek die we snor noemen. Bij de bruinrode heidelibel is dat een klein, zwart stukje dat alleen boven de snuit zit. Bij de steenrode heidelibel is dit een soort ‘hangsnor’, die aan weerszijde van de snuit naar beneden gaat.

Dit kenmerk is zowel bij mannetjes als vrouwtjes te zien. Bij een vrouwtje is een ander belangrijk herkenningspunt de vorm van de legboor, waarmee de eitjes worden afgezet. Bij de steenrode heidelibel is dit een scherp, puntig orgaan dat in een hoek van zo‘n 90 graden zit, terwijl het bij de bruinrode veel minder puntig is en in een hoek van zo’n 45 graden loopt.

Herkenningskaart heidelibellen

Voor deze en ook andere heidelibellen is een herkenningskaart (pdf: 531 kB) beschikbaar op de site van De Vlinderstichting. Ga ermee aan de slag en je zult merken: het is puzzelen, maar je komt er wel uit!

Tekst: Kars Veling, De Vlinderstichting
Beeld: Kars Veling; Christophe Brochard